178 дней за решеткой. Катерина Борисевич
Коронавирус: свежие цифры
  1. Что сейчас происходит в Индии, которая шокирует мир смертностью от COVID-19? Рассказывают белоруски
  2. Депрессия и 20 лишних кг почти похоронили ее карьеру. Фигуристка, которая была одной из лучших в мире
  3. В Гомеле из-за вылетевшего на тротуар авто погибла девочка. Поговорили с экспертами и ГАИ, как защитить пешеходов в таких ДТП
  4. Суд по делу задержанной журналистки TUT.BY Любови Касперович не состоялся. Она остается на Окрестина
  5. «50% клещей заражены». Врач — о клещевом боррелиозе и первой помощи при укусе
  6. Замначальника Генштаба рассказал о возможной отработке нанесения авиаударов НАТО по Беларуси и России
  7. По центру Минска ранним утром гулял бобр. Рассказываем, что с ним приключилось
  8. Очевидцы сообщили о задержании ОМОНом велосипедистов на Цнянке
  9. Медики больше не будут прививать от ковида всех желающих в ТЦ «Экспобел»
  10. Культурная революция в Китае: как школьники вырезали интеллигентов в рамках «классовой борьбы»
  11. В обвинении по «делу студентов» прокуроры говорят о санкциях ЕС и США
  12. «Белавиа» отменила сегодняшний рейс в Тель-Авив. Полетят ли туда самолеты на следующей неделе?
  13. «Скинул 20 кг за 5 месяцев». Белорус рассказывает, как похудел, а потом набрал мышечную массу
  14. «За попытку скрыться». Задержали работника «Белоруснефти», который записал видео против насилия
  15. В «Песочнице» засадили овощами новые грядки, теперь полить и прополоть лучок может любой минчанин
  16. С чем полезнее съесть шашлык: с майонезом или кетчупом? Главное о здоровье за неделю
  17. И снова умерли 10 человек. Минздрав выдал свежую суточную статистику по коронавирусу в Беларуси
  18. Ваш народ от рук отбился. Почему у власти уже сбоит система распознавания «свой-чужой»
  19. По деньгам выходит дешевле, чем отели. Путешествие на автодоме по Полесью
  20. Белорусы «без государства ни черта не сделают»? Собрали примеры, которые доказывают, что это не так
  21. Посмотрели цены на рынке «Валерьяново», куда приезжал Лукашенко, и сравнили с Комаровкой
  22. Йоханнес Бё души не чает в жене и ребенке. Только взгляните на их семейную идиллию
  23. Тысячи человек пришли на первый за 30 лет концерт «Кино» в Москве. Показываем, как это было
  24. «Все средства будут использованы». Сколько денег белорусы уже собрали на восстановление костела в Будславе
  25. Генпрокурор обвинил сопредельные государства в попытке внедрить в Беларусь «коричневую чуму»
  26. Беларусь лишили права проведения этапа Кубка мира по биатлону
  27. Проект указа: садовые товарищества могут стать населенными пунктами. Но не сразу
  28. «Здесь очень скучно». История Марии и Максима, которых по распределению отправили в агрогородок
  29. «Среди стран Европы хуже только в Молдове и Албании». Изучили статистику по белорусской науке
  30. Какая боль в шее особенно опасна и что при этом делать нельзя


/

Ці хапае Мінску цікавых аб’ектаў для экскурсій? Якія добрыя месцы, куды можна было прыводзіць турыстаў, мы страцілі? Ці ёсць яшчэ ў сталіцы небанальныя кропкі для прагулкі? TUT.BY спытаўся пра ўсё гэта мінскіх экскусаводаў (ёсць нагода — 21 лютага ў свеце адзначаюць іх прафесійнае свята).

Павел Дзюсекаў: «Чаму б праваслаўнай царкве не адбудаваць нанова зруйнаваны „чыгуначны“ храм?»

Фота: з асабістага архіва Паўла Дзюсекава
Павел Дзюсекаў падчас працы. Фота з асабістага архіва героя

Экскурсавод Павел Дзюсекаў — аўтар праекта «Вандроўкі ў мінулае». Яму баліць душа за аб’екты, якія зараз можна пабачыць толькі на старых паштоўках. Лічыць, што некаторыя з іх варта было б узнавіць.

— На плошчы Мяснікова стаяла вельмі прыгожая царква Іконы Казанскай Божай Маці — шыкоўны візантыйскі стыль. Гэта была царква чыгуначнікаў, яе ўзарвалі за савецкім часам. Але, наколькі мне вядома, падмурак захаваўся і месца вольнае засталося — там ляжыць толькі рэліктавы камень з надпісам пра помнік Мяснікову, які збіраліся ўсталяваць. Чаму б не ўключыцца праваслаўнай царкве і не пабудаваць на тым жа месцы той храм? — прыводзіць адзін з прыкладаў Павел.

Экскурсавод лічыць, што трэба аднаўляць першую гарадскую электрастанцыю, якую знеслі з-за будаўніцтва атэля побач з паркам Горкага.

— Асабіста маё, дробнае: можна было б аднавіць арыгінальную форму маста праз Свіслач, за цыркам, дзе раней быў цэнтральны ўваход у Губернатарскі сад (парк Горкага. — Заўв. TUT.BY). Там стаіць абсалютна тыповы бетонны мост, а раней быў прыгожы, дэкараваны.

Вялікі гасцінны двор у цэнтры захаваўся, а малы гасцінны двор — не. Гэта турбуе экскурсавода.

— Малы гасцінны двор стаяў на плошчы Свабоды, сярэднявечны такі. Яго вяртанне дадало б Мінску каларыту. Чуў такое меркаванне: менавіта з-за таго, што стаялі будынкі малога гасціннага двара, каля ратушы не было такіх скразнякоў, як зараз.

— А ці ёсць сэнс адбудоўваць нанова зусім страчаныя аб’екты?

— З такой логікай мы б не мелі сёння ратушу, канцэртны зал «Верхні Горад». Ці стаў бы Мінск ад гэтага прыгажэй? У горадзе катэгарычна мала сваіх дарэвалюцыйных аб’ектаў. Іх засталося — бачыў лічбу — толькі сем працэнтаў з трох тысяч — агрызак горада! Калі ты прыязджаеш у Прагу, Будапешт, то разумееш, наколькі мала ў нас усяго ёсць. І, як па мне, адноўлены аб’ект — нашмат лепей, чым ніякі.

Павел распавядае, што некаторыя рэчы можна аднавіць лёгка. Напрыклад, наведвальнікі экскурсій часта ўзгадваюць час, калі каля ратушы стаялі мастакі — добра было б, каб яны туды вярнуліся.

На просьбу параіць месцы, дзе можна адчуць атмасферу Мінска, экскурсавод адказвае так:

— Па атмасферу Мінска я б не адпраўляў на савецкія вуліцы, я б адпраўляў на Карла Маркса, Рэвалюцыйную, у Лошыцкі парк, на Кальварыйскія могілкі.

— А незвычайныя кропкі для экскурсій?

— Раней на такое пытанне адпраўляў на вуліцу Кастрычніцкую, але зараз яна стала хутчэй банальным месцам. Таму небанальнае — музей валуноў ва Уруччы. Плён працы многіх навукоўцаў, таямнічае, незвычайнае месца, дзе праўда класна пабываць.

Іван Сацукевіч: «За мінулы год Грушаўка страціла свой твар»

Іван Сацукевіч з групай падчас экскурсіі па Грушаўцы, Мінск. Фота: Аляксандр Каленік, TUT.BY

Экскурсавод Іван Сацукевіч лічыць, што Мінск — звышбагаты горад на аб’екты, цікавыя для экскурсій.

— У мяне 33 экскурсіі і яшчэ тры-чатыры можна было б прыдумаць. Заўважу, што кожная доўжыцца 2−2,5 гадзіны. У Мінску ёсць што паказаць, і гэта не толькі аглядны цэнтр, гэта і перыферыя: Сляпянка, раён Парніковай і Нацыянальнай бібліятэкі, Добрыя Мыслі, Чкалава, Маскоўская, Брылеўская — усё звязанае з гісторыяй да сярэдзіны ХХ стагоддзя. Асноўныя спажывальнікі такіх экскурсій, вядома, беларусы, мінчане. Замежнікам больш цікава тое, што адрознівае нас ад астатніх, знаёмства з горадам: гістарычны цэнтр і праспект, а яшчэ Курапаты і Трасцянец — сімвалы трагічнай гісторыі ХХ стагоддзя.

Іван Сацукевіч сярод асноўных страт нядаўняга часу называе цэлы раён — Грушаўку.

— Грушаўка страціла свой твар за мінулы 2018 год, таму што там зняслі архітэктуру 1920−30-х гадоў. Два разы на год я туды вадзіў экскурсіі — і людзі рэагавалі феерычна, бо мала хто там бываў! Звычайна экскурсія не складаецца з аднаго аб’екта, таму, калі мы страчваем асобныя помнікі — гэта нават не так трагічна. А страціць усю Грушаўку — вельмі балюча. Так, самыя цікавыя аб’екты там засталіся — водапомпавыя вежы, чыгуначная бальніца, але атмасфера раёна згублена абсалютна. Драўляныя хаткі і паўбаракі, што там стаялі — іх зараз няма. Засталіся толькі адзінкавыя аб’екты сярод сучаснай шматпавярховай архітэктуры.

Экскурсавод Іван Сацукевіч кажа: месцаў для небанальных маршрутаў у горадзе шмат.

— Атмасфернае месца — Архірэйская слабодка — раён сённяшняй вуліцы Пуліхава, Захарава. Атмасферна ў Старажоўцы і Пярэспе — раён вуліцы Кісялёва і Старавіленскага тракта. Ёсць яшчэ экскурсія цікавая ў раён вуліцы Магілёўскай, дзе, бадай, апошняе аўтэнтычнае месца пачатку ХХ стагоддзя. Драўляная архітэктура дарэвалюцыйнага Мінска: Магілёўская, Прыгожая вуліца, Прыгожы завулак, Сцяпны завулак, Студэнцкая вуліца, Полацкі завулак.

Павел Каралёў: «Няхай у Ракаўскім прадмесці зробяць добрую рэканструкцыю»

Фото: Ольга Шукайло, TUT.BY
Павел Каралёў на Ваенных могілках. Фота: Вольга Шукайла, TUT.BY

Стваральнік Фэста экскурсаводаў (фэст праходзіць кожны год не толькі ў Мінску, але і па Беларусі і ў замежжы) Павел Каралёў распавядае, што вялікія спадзяванні мае на рэканструкцыю Ракаўскага прадмесця.

— Будзе вялікі ўнёсак, калі атрымаецца далучыць да турызму Ракаўскае прадмесце, якое зараз рэканструюць. Гэта цэлы раён, дзе можна пагрузіцца ў атмасферу старажытнасці. Калі рэканструкцыя будзе зроблена няўдала, то гэтая магчымасць будзе страчаная. Такой страчанай магчымасцю ўжо стала вуліца Зыбіцкая. Яе знеслі пасля вайны, у 1950−60-х гадах. Калі ў 2000-х паўстала пытанне адбудовы раёна, матэрыялаў было багата: 3D-мадэлі, дакументы пра кожны дамок у архівах… Але тое, што пабудавалі на Зыбіцкай, не мае дачынення да гісторыі: розная колькасць паверхаў, дамы не супадаюць ні па выглядзе, ні па месцы. А магло быць адноўленае прадмесце! Сёння турыстаў туды павядзеш толькі з адной інфармацыяй — што зараз гэтая вуліца папулярная, але ніяк не ў дачыненні да гісторыі Мінска.

Падумаўшы, экскурсавод называе самыя істотныя страты сярод аб’ектаў Мінска не ў апошнія гады, а ў цэлым.

— Адназначная страта — Няміга, якую знеслі ў 1970-я. Замчышча, якое проста расчысцілі і вывезлі пасля вайны. Мінску 952 гады, а стары горад на экскурсіях мы пачынаем паказваць з XVI стагоддзя на плошчы Свабоды. Магчымасць паказаць тое, што было раней, фактычна страчаная. Экскурсавод — такая прафесія, што трэба нешта паказаць, а мы часта распавядаем, наадварот, пра тое, што не захавалася.

— Што, на вашу думку, можна было б аднавіць, якія будынкі?

— Калі прапаноўваць нешта аднаўляць, то гэта Дамініканскі касцёл. Месца хапае, каб ён быў адноўлены каля Палаца рэспублікі. Ёсць 3D-мадэлі сабора, шмат фотаздымкаў — ідэя лётае ў паветры.

На думку Паўла Каралёва, цікавым для еўрапейскіх турыстаў можа быць індустрыяльны Мінск. Адзін з яго кавалкаў — пасёлак Трактарнага завода.

— Гэта якраз той раён, куды можна было б прывесці замежнікаў, паказаць — паглядзець. У Кракаве сёння падобны раён, Новая Гута, становіцца турыстычна запатрабаваным.

— Можа, трэба нешта зрабіць гарадскім уладам, каб экскурсіі па Мінску сталі цікавейшымі, больш зручнымі?

— Ёсць такая праблема: адсутнасць парковак у цэнтры, — распавядае экскурсавод. — Каля плошчы Свабоды аўтамабілю можна стаяць толькі пяць хвілін, але ніхто ў гэты тэрмін не ўкладаецца, бо там значна больш трэба аглядаць. Няма паркоўкі каля чыгуначнага вакзала — турыстычны аўтобус не можа там спыніцца.

На развітанне Павел Каралёў пакідае добрую ідэю для мінчан, якія хочуць для сябе адкрыць незвычайны горад.

— У нас ёсць такая экскурсія — рамантыка мінскіх дворыкаў, падчас яе мы заходзім у цікавыя закуткі. Тэма вельмі цікавая, бо ніхто не ўспрымае Мінск як горад дворыкаў, а яны ёсць!

-11%
-25%
-15%
-13%
-20%
-20%
-20%
-49%
-20%
-10%
-47%