1. Марии Колесниковой предъявили окончательное обвинение
  2. Какие симптомы указывают на пограничное расстройство личности. Объясняет психотерапевт
  3. Ozon зарегистрировал в Беларуси юрлицо. Что обещает белорусам российский маркетплейс
  4. На МТЗ реконструкция, в основном — за кредитные займы
  5. 14 мая будут судить студентов, которые уже полгода находятся в СИЗО. Рассказываем про обвиняемых
  6. Налоговая в суде выясняет с Тихановским, должен ли он заплатить налог с тех самых найденных за диваном 900 тысяч долларов
  7. Лукашенко принял верительные грамоты послов шести стран
  8. Срок действия справок и других документов продлили еще на полгода
  9. Между израильтянами и палестинцами опять война? Разбираем очередное обострение на Ближнем Востоке
  10. Как под Барановичами спасают дворец Радзивиллов — копию итальянской виллы на озере Комо (нет, не той что Соловьева)
  11. «В соседнем городе ракета попала в жилой дом». Белоруски о жизни в Израиле во время бомбежки
  12. Проездные в Минске теперь можно записывать на карту самому. Посмотрели, как это работает
  13. Лукашенко подписал указ о застройке 10 квадратных километров на севере Минска
  14. «Мы останемся без работы и зарплаты». БМЗ просит европейских партнеров не вводить санкции
  15. «Таких цен никогда не было». Древесина ставит рекорды по стоимости во всем мире. А что у нас?
  16. С 13 мая снова дорожает автомобильное топливо
  17. В Беларуси — сильная геомагнитная буря
  18. Авиакомпании отменяют рейсы в Тель-Авив из-за боевых действий. «Белавиа» планирует завтра лететь
  19. «Многое будет зависеть от элиты белорусского общества». Лукашенко встретился с членами Конституционной комиссии
  20. Мозырский НПЗ уходит в июне на ремонт. А что будет делать «Нафтан»?
  21. Что, если перед прививкой от COVID выпить жаропонижающее «для профилактики»? Ответы на вопросы о вакцинации
  22. Белорус принял участие в «спецоперации» и лишился более 200 тысяч долларов
  23. Эксперт поделился секретами, как легко и эффективно можно почистить газовую плиту
  24. В Беларуси становится все больше алкомаркетов
  25. Белорусские хоккеисты проиграли Казахстану, не забросив ни одной шайбы
  26. Мангал под навесом уже не в тренде. Вот как круто белорусы обустраивают свои террасы и беседки
  27. В Израиле в результате ракетной атаки погибла уроженка Беларуси
  28. «Дочка успокаивает: папа вернется». Минчанину, которого задержали на репетиции барабанщиков, дали 6 лет колонии
  29. «По приказу премировали людей». В лидском стройтресте рассказали, зачем раздавали деньги на 9 Мая
  30. «Патэлефанавалi з пытаннем, цi ўпэўненая я ў бяспецы маiх дзяцей». Зоркі — пра паўгода ў эміграцыі


Барбара Церашкова,

Новая грамадзянская ініцыятыва з'явілася ў Віцебску. Яна называецца "Хайсы" - як і населены пункт, каля якога знайшлі ямы з чалавечымі парэшткамі.



Віцебскі актывіст Кансерватыўна-хрысціянскай партыі — БНФ Ян Дзяржаўцаў, дзякуючы якому грамадскасці стала вядома страшная таямніца лесу недалёка ад вёсак Хайсы і Дрыколле, расказаў пра тое, як былі знойдзены брацкія магілі і які лёс напаткаў іх далей.

Пайшлі па грыбы, а знайшлі…

Упершыню пра ямы з чалавечымі косткамі Яну распавёў жыхар Лужасна Іван Кудзінаў 8 гадоў таму. Ён натрапіў на іх, збіраючы з братам грыбы. Мужчыны ўжо няма ўжывых, але ягоны брат Сяргей Кудзінаў таксама добра памятае гэтае месца.

Сяргей Кудзінаў

— За гэты час з'явілася і іншая інфармацыя аб сталінскіх злачынствах на Беларусі: была прэзентаваная кніга Зянона Пазняка пра Курапаты, а на сайце Радыё "Свабода" з'явілася "Картатэка Сталіна" Сяргея Дубаўца, — расказаў Ян Дзяржаўцаў. — Я вырашыў падлічыць, колькі людзей было рэпрэсавана, напрыклад, з майго роднага Лёзненскага раёна. Налічыў 1 240 чалавек.

Многія загінулі ў Віцебскай турме. Але ж куды зручней было расстрэльваць не ў сутарэннях, адкуль трэба было б вывозіць целы, а рабіць гэта дзесьці ў прыгарадным лесе. Таму я амаль упэўнены, што у віцебскіх лясах знайшлі супакой менавіта ахвяры рэпрэсій.


Чые ж магілы пад Віцебскам?

Апытаныя мясцовыя жыхары таксама сцвярджаюць: пахаванні з'явіліся яшчэ да вайны. Кажуць, адзін селянін нават паказваў месцы расстрэлу немцам. Але самым кампетэнтным магло б быць меркаванне спецыялістаў-экспертаў. Аднак яны, на жаль, не спяшаюцца выказвацца.

Жыхарка вёскі Хайсы Валянціна Шагеева

— Мы напісалі заявы ў абласныя ўпраўленні ўнутраных спраў, Следчага камітэта, пракуратуру, — расказаў Ян Дзяржаўцаў. — Усе гэтыя заявы патрапілі ў Віцебскі раённы Следчы камітэт. На наступны дзень да ям прыехалі ягоныя спецыялісты, узялі некалькі чарапоў і костак на экспертызу і завезлі ў Віцебск.

Праз месяц эксперты далі адказ: высветліць, колькі часу прайшло з моманту смерці, немагчыма. Можа, на гэтае пытанне адкажуць сталічныя спецыялісты, якім былі перададзены косткі і чарапы? Цяпер чакаем вынікаў адтуль.

Апошні раз мы цікавіліся лёсам чалавечых парэшткаў недзе з месяц таму. Зоя Высокіх – следчая, якая вядзе нашу справу — сказала, што экспертыза можа доўжыцца і год. А калі мы прасілі, каб нам паведамілі аб яе выніках, то атрымалі адмову: маўляў, мы не з'яўляемся заяўнікамі. Тады на адрас абласнога Следчага камітэта мы накіравалі зварот грамадзян з аналагічнай просьбай. Адказу чакаем каля месяца. Пасля плануем падаваць заяву ў суд. Так нам параіў адвакат.

Самым дзіўным для ініцыятараў экспертызы, па іх словах, стала тое, што да гэтага часу ў Беларусi не гатовы адкрыта гаварыць пра злачынствы НКУС. Аказваецца, кіраўнік аднаго з пашуковых атрадаў ведаў пра гэтыя пахаванні каля 20 гадоў таму, але яму параілі маўчаць… А браты Кудзінавы, знайшоўшы страшныя ямы, у 80-я гады заяўлялі аб гэтым і ўчастковаму, і ў сельсавет, і лужаснянскаму святару. Ніякіх мер тады ніхто не прыняў.

Пахаваць па-хрысціянску

Не чакаючы вынікаў экспертызы, ініцыятыўная група пачала збор подпісаў пад зваротам ў сельсавет. Ад мясцовых уладаў чакаюць дазволу і дапамогі ў пахаванні расстраляных. Дапамога найперш тычыцца кантактаў з іншымі дзяржаўнымі ўстановамі: неабходны дазвол на прарэджванне лесу каля месца пахавання, для ўпарадкавання дарогі да брацкай магілы і г.д.



Многае з таго, што было магчыма, актывісты зрабілі яшчэ ў час першай паездкі ў Хайсы, у лістападзе 2014. Тады ля брацкіх магіл усталявалі тры крыжы, якія асвяціў уніяцкі святар айцец Зміцер.

У бліжэйшыя месяцы запланавана добраўпарадкаванне тырыторыі каля магіл, а таксама складанне падрабязнай карты праезду да месца гібелі людзей. Хутка гэтую карту можна будзе знайсці ў інтэрнэце.



— Там ляжаць людзі! Мы вырашылі, што так усё пакідаць нельга. Абавязкова трэба ўпарадкаваць гэта месца, годна пахаваць парэшткі і стварыць мемарыял, — упэўнены Ян Дзяржаўцаў.

Назва грамадскай ініцыятывы ўказвае на канкрэтны населены пункт, аднак яна тычыцца ўшанавання памяці ахвяр сталінізму па ўсёй Віцебскай вобласці. У планах актывістаў - зварот да ўладаў з прапановай паставіць у Віцебску помнік грамадзянам,
рэпрэсіраваным падчас сталінскага тэрору.
-10%
-23%
-25%
-20%
-30%
-12%
-23%
-80%
0069757