1. Ультрамарафонец из Витебска установил табличку у истока Витьбы. Вы знаете, где это?
  2. Беларусь хотела повысить тариф на транзит российской нефти на 25%, но вышло гораздо меньше
  3. Видеоурок. Как выбраться даже из глубокого снега без буксира
  4. Лукашенко о госинвестпрограмме: Удивляет потеря отдельными членами правительства реалий, в которых мы живем
  5. «Даже по московским меркам это элитное жилье». «А-100» презентовала квартал у площади Победы
  6. Стали известны планы по строительству жилья на 2021 год. Что, где и сколько?
  7. В Москве задержан боец Алексей Кудин, ему грозит отправка в Беларусь и суд за августовские события
  8. «Танцевала, показывая, что ей все сойдет с рук». В суде по делу о надписях на щитах выступил военнослужащий
  9. Жителя Минского района оштрафовали на 870 рублей за красно-белые жалюзи
  10. «Прозревают люди уже после стройки». Архитектор — о выборе проекта дома и цене строительства
  11. Авария на теплосетях в Московском районе Минска: жители без горячей воды и тепла, занятия в школах отменили
  12. С 21 января дорожает автомобильное топливо
  13. У меня в венах тромбы? Сосудистый хирург отвечает на шесть частых вопросов
  14. Лукашенко заинтересовался пеллетами для отопления домов. Что это и сколько стоит?
  15. Алимбекова заняла восьмое место в индивидуальной гонке на этапе КМ по биатлону
  16. «Перевернуть страницу» нельзя, психика так не работает". Психиатр, отсидевший «сутки», о том, что мы переживаем
  17. «Пуля повредила мой спинной мозг». История тренера по кроссфиту на коляске
  18. «200 гостей гуляли два дня». Как сложилась судьба новобрачных, которых искали читатели TUT.BY
  19. «Около двух месяцев нигде не участвую». Борисовчанки утверждают: их судили за акции, где их не было
  20. В Островце мужчину отправили в колонию за оскорбление Лукашенко и Караева в телеграм-чате
  21. Совещание у Лукашенко и «дело Бабарико» в Верховном суде. Что происходит в Беларуси 21 января
  22. Заправки для электрокаров стали платными. Пользователи жалуются, но вовсе не на цены
  23. Где жили и отдыхали руководители Беларуси до Лукашенко
  24. «Мы уже неделю „на осадном положении“». Как жителей минских многоэтажек обходит милиция
  25. Уже год в столице работает музей Lego, но знают о нем не все. Взглянули на коллекцию минчан
  26. Шахтеры, которые ушли в стачку, ответили на обещания «Беларуськалия» взять их обратно на работу
  27. Посмотрели, на сколько за год подорожал один и тот же набор товаров. Разница в цене удивляет
  28. Выросла на ферме и вышла замуж за парня, с которым встречалась 10 лет. Лучшая биатлонистка прямо сейчас
  29. ЕС: Санкции в отношении Беларуси пока не дали никакого эффекта
  30. «Лукашенко меня не обувал, чтобы я сейчас переобулась». Анжелика Агурбаш об отношении к ситуации в стране


Алесь Кіркевіч,

Больш як год таму гучная справа з выкрадзеным сярод белага дня старога балкона ў цэнтры Гродна абляцела ўсе СМІ. Тым часам, некаторыя аўтэнтычныя балконы старога горада можна адшукаць у прыватных катэджах.

Паводле сведкаў, да будынку на вуліцы Кірава, 3 пад'ехаў джып, з якога выйшла жанчына, а з ёй — два мужчыны, якія адпілавалі гаўбец, пагрузілі яго ды ад'ехалі. Гэта прытым, што і вонкавая частка турмы насупраць, і сам дом знаходзяцца пад відэаназіраннем (прынамсі, згодна з шыльдамі на сценах). На дадзены момант справа прыпыненая, нікога не знайшлі.

Фото: Новы час

Балконы здымаюць без шуму падчас рамонтаў ЖЭСы

"Калі дзёрзка скралі гаўбец каля турмы, падняўся вэрхал, — кажа мастацтвазнавец і спецыяліст па коўцы і ліццю Любоў Зорына, — але калі тое самае адбываецца ў выніку планавых рамонтаў — на гэта не звяртаюць увагу. Усё ціха і спакойна — бо гэта робяць дзяржаўныя органы".

Паводле Зорынай, на вул. Будзёнага, 36, на вул. 1 Мая, 24, вул. Паўлоўскага, 21 апошнім часам зніклі старыя гаўбцы. На Паўлоўскага, напрыклад, у доме 1910 года пабудовы два балконы засталіся аўтэнтычныя, а два — замененыя на новыя. Старое ліццё замененае на так званую коўку, зробленую па сучасных тэхналогіях.

"Замоўнікамі рамонтаў будынкаў выступаюць ЖЭСы, — працягвае Зорына, — закон, безумоўна, парушаецца, бо на ўсіх гэтых будынках вісяць шыльды "Помнік архітэктуры". Але, думаю, гэтыя людзі і паняцця не маюць, што трэба захоўваць нейкія старыя элементы — робяць, як прасцей".

Зразумела, можа мець месца і неадукаванасць, але цалкам мажліва і свядомая зацікаўленасць у павелічэнні кошту працаў: адна справа — пачысціць стары гаўбец, іншая — усталяваць новы.

"На старых могілках адбывалася нешта неверагоднае…"

А ці былі нейкія спробы каталагізаваць усе малыя архітэктурныя формы з мэтай рэстаўрацыі і аховы? Выявілася, што былі. Напрыканцы 1980-х — пачатку 1990-х гадоў гэтым займалася праектная арганізацыя Спецрэстаўрацыя. З бюджэту былі вылучаныя грошы, і па ўсім горадзе была праведзеная фотафіксацыя балконаў, каваных поручняў, крыжоў, розных дзвярэй ды печаў. Культурай у гарвыканкаме акурат займаўся Аляксандр Мілінкевіч. Аднак прайшоў час, на рашэнні гарвыканкама забыліся…

"Першымі ў мяне на вачах пачалі зыходзіць разныя дзверы, — узгадвае гісторык Ігар Трусаў, — на старых могілках адбывалася нешта неверагоднае: калі параўноўваць вынікі той фотафіксацыі і сучасны стан, выявіцца, што дзе-нідзе не хапае 20 працэнтаў цікавых металічных агароджаў! Чаму могілкі? Бо лёгка! Гідраўлічнымі нажніцамі зразалася агароджа, вывозілася, чысцілася пескаструем і прадавалася ў Польшчу альбо ў Расію ў якасці камінных кратак".

Аб тым, што старадаўні мастацкі метал знікае менавіта з могілак, распавяла і Любоў Зорына. Паводле яе, агароджы і крыжы наўпрост здаюць на металалом. Такі лёс, у прыватнасці, напаткаў крыж з надмагілля Барычэўскага са старых гродзенскіх праваслаўных могілак па вул. Антонава гады тры таму.

Шукайце канцы ў катэджных пасёлках альбо на металаломе

Ці з'яўляюцца падобныя прадметы ў калекцыянерскіх колах? Старшыня Беларускага нумізматычнага таварыства, калекцыянер Віктар Какарэка ўпэўнены, што не: "Калі на іх нават і ёсць рынак, то яны неяк праходзяць міма калекцыянераў. У 1990-х гадах траплялася, што прадавалі, напрыклад, старыя кафляныя печы ў горадзе. Падобных выпадкаў стасоўна мастацкага металу мне не траплялася".

Разам з тым, можна наўпрост прайсціся па катэджным пасёлку Паўднёвы (зараз у межах Гродна), каб выявіць некалькі літых балконаў дарэвалюцыйнай вытворчасці. Адзін з іх, паводле класіфікацыі Зорынай, зроблены ў фірме Вячоркі ў Беластоку ў канцы ХІХ — пачатку ХХ стагоддзя. Іншы, неабарочны — дакладная копія балкона, зніклага з вуліцы Кірава, 3…

Фото: Новы час
Фото: Новы час

Варта адзначыць, што ў "зоне рызыкі" найперш знаходзяцца нежылыя старыя будынкі, за якімі няма сталага нагляду. У вялікім драўляным даваенным будынку на 17 верасня, 53 пасля адсялення невядомыя павыломвалі літыя фігурныя поручні, якія вялі на другі паверх. Засталіся па іх толькі аскепкі (на фота ніжэй).

Фото: Новы час
Фото: Новы час

Зусім недалёка ад яго, ва ўжо знесеным асабняку на 1 Мая, 17, даваенныя поручні на ўваходзе таямнічым чынам зніклі яшчэ напярэдадні зносу. Цікава, трапілі яны на склад нарыхтоўкі другаснай сыравіны альбо будуць упрыгожваць ужо сучасны, збудаваны з сілікатнай цэглы, катэдж?..

Падлічыць страты за 20 гадоў

"У такіх выпадках можна ўзбуджаць і крымінальныя справы, — мяркуе Ігар Трусаў, — напісаць у пракуратуру можа кожны, але наогул ініцыятарам меў бы быць інспектар па ахове культурнай спадчыны. Патрэбна група людзей, якая б параўнала стан 20-гадовай даўніны з сучасным і на фактах распавяла пра страты".

Мажліва, акурат такая параўнаўчая справаздача дапамагла б чыноўнікам больш цвяроза паглядзець на страты горада ў сферы малых архітэктурных формаў за апошнія 20 год. А мажлівы — чарговы скрадзены сярод белага дня ў самым цэнтры літы антыкварны балкон.
-40%
-20%
-20%
-28%
-16%
-20%
-10%
-15%
-50%
-10%
0071694