1. Арина Соболенко выиграла турнир в Мадриде, одолев первую ракетку мира
  2. «1700 рублей, СМС о зачислении пришло ночью». Какие выплаты в этом году к 9 Мая получают ветераны
  3. Как белорусские сигареты оказываются в опломбированных вагонах с удобрениями? Попытались найти ответ
  4. «Вы звоните в такое горячее время». Так получат ветераны ВОВ единовременные выплаты к 9 Мая или нет?
  5. Инфекционист — о поставках в Беларусь вакцины от Pfizer и BioNTech и реакциях на прививку от COVID-19
  6. «Ці баяўся? Канешне, баяўся». Дзесяць цытат Васіля Быкава пра Вялікую Айчынную вайну
  7. Ведущий химиотерапевт — о причинах рака у белорусов, влиянии ковида и о том, сколько фруктов есть в день
  8. Какую из вакцин от ковида, которыми прививают в Беларуси, одобрил ВОЗ? Главное о здоровье за неделю
  9. «Жена разбудила и говорит: «Слушай, ты уже не подполковник». Поговорили с лишенными званий экс-силовиками
  10. 76 лет назад закончилась Великая Отечественная война. В Беларуси празднуют День Победы
  11. Автозадачка на выходные. Загадка про легендарный автомобиль эпохи 70-х
  12. Соседние страны выявляют все больше контрабандных белорусских сигарет. Какие партии были самыми крупными?
  13. Позывной «Птица». Удивительная история разведчицы Базановой, которая создала в оккупированном Бресте свою резидентуру
  14. Лукашенко подписал декрет о переходе власти в случае его гибели
  15. Год назад стартовала, возможно, главная избирательная кампания независимой Беларуси. Как это было
  16. Властям в апреле удалось пополнить резервы валютой. Белорусы отвернулись от доллара?
  17. «Пленные взбунтовались — врача похоронили с оркестром». История и артефакты из лагеря в Масюковщине
  18. Сколько людей пришло в ТЦ «Экспобел», где бесплатно вакцинируют от коронавируса
  19. «Хочу проехать по тем местам». Актер Алексей Кравченко — об «Иди и смотри» и съемках в Беларуси
  20. «Когда войну ведут те, кто уже проиграл». Чалый объясняет «красные линии» и угрозы Лукашенко
  21. Пяць палацаў, якія можна купіць у Беларусі (ёсць і за нуль рублёў)
  22. Колючая проволока и бронетранспортер. Каким получился «Забег отважных» в парке Победы
  23. Эксперт рассказал, что можно посадить в длинные выходные, а что еще рано сажать
  24. Участвовавший в испытании «Спутника V» минчанин спустя полгода проверил, что ему вкололи
  25. «Не доводите ногти до такого». Эти специалисты работают со стопами и показывают видео не для слабонервных
  26. В День Победы над Минском пролетят самолеты и вертолеты всего двух моделей. Рассказываем почему
  27. Бабарико, Тихановская и Цепкало о том, как для них началась избирательная кампания в прошлом году
  28. «Поняли, у собаки непростая судьба». Минчане искали брошенному псу дом и узнали, что он знаменит
  29. Нарколог рассказала, почему стоит обращать внимание на состав алкоголя
  30. «Баявая сяброўка». Як украінка набыла танк, вызваляла на ім Беларусь ад фашыстаў і помсціла за мужа


Зміцер Панкавец, фота Сяргея Гудзіліна,

Усяго за кіламетр ад Барысава размешчаная вёска Старабарысаў. Туды ідзе аўтобус №12. Даехаць ім можна і ад чыгуначнага, і ад аўтавакзала.
 
Калі ехаць машынай, то, выязджаючы з Барысава, можна дабрацца двума шляхамі: альбо кіруючыся ў бок вёскі Кішчына Слабада, дзе нарадзілася славутая аўтарка "Літоўскай гаспадыні" Ганна Цюндзявіцкая, альбо ў бок Зембіна — радзімы беларускага яўрэйскага паэта Ізі Харыка. У любым выпадку вы трапіце да сядзібы.
 
Машыну пакідаем далёка ад будынка. Паркуемся каля аднаго прыватнага падворка, у якім на сцяне ці то намаляваны, ці то павешаныя скуры дзіка і двух маленькіх парсючкоў.
Пакуль спрачаемся, на вуліцу выходзіць гаспадар. "Можна мы машыну тут пакінем?" — "Калі ласка". — "А што гэта за парсючкі?" — "Намаляваў тут адзін мясцовы біч. Малярэвіч прозвішча. Вучыўся ў партшколе. Потым быў другім сакратаром кампартыі Кыргызстанскай ССР, а цяпер вярнуўся ў Барысаў, малюе за гарэлку".
 
Падыходзім да сажалкі, якую выкапалі перад гарадзішчам. З усіх бакоў вадасховішча абселі рыбакі. "Клюе?" "Ай, карась троху бярэ, — махае адзін з рыбакоў. — А вы палац прыехалі здымаць? Напалеон тут спыняўся. Гітлер? Не, ніколі не чуў. Не можа быць таго, каб тут Гітлер быў. Хіба што ў Пячах ён мог бываць". Не сталі пераконваць у адваротным.


Гісторыя гэтых мясцінаў вельмі цікавая. Тут бывалі князі Радзівілы, прадстаўнікі дома Раманавых, Напалеон разам са сваёй арміяй, Адольф Гітлер праводзіў нараду ў 1941-м.
 
Ад усяго маёнтка застаўся толькі адзін гасцявы домік, пабудаваны дзесьці на мяжы ХІХ і ХХ стагоддзя, стаіць ён маляўніча, на самым цэнтры гарадзішча.
 
Яго часта і называюць тым самым домам, дзе спыняліся Напалеон і Гітлер, аднак гэта зусім не так. Таго дома больш не засталося. Ёсць розныя меркаванні: адны кажуць, што ён быў знішчаны самімі немцамі пры адступленні. Іншая версія кажа, што знішчалі ўжо пасля вайны камуністы, каб сцерці памяць аб прысутнасці Гітлера.
 
Калі зазірнуць крышку ў гісторыю, то Радзівілы атрымалі старабарысаўскі маёнтак ва ўладанне пасля другога падзелу Рэчы Паспалітай. Радзівілы ўзначальвалі Барысаўскае староства і займалі мясцовы замак (не існуе на сёння), аднак ад пачатку расійскага ўладарання іх папрасілі пераехаць, прапанаваўшы як альтэрнатыву якраз Старабарысаў.
 
Барысаўскі краязнаўца Міхась Мацельскі кажа, што ў 1830-­я існавала пастанова аб канфіскацыі маёнтка ў сувязі з падтрымкай Радзівіламі паўстання 1830­-1831 гадоў.
 
"Не ведаю дакладна якім чынам, аднак Радзівілы змаглі захаваць гэты маёнтак. Праўда, праз нейкі час прадалі яго імператарскаму дому Раманавых". Натуральна, ні Радзівілы, ні Раманавы стала ў гэтым дамку не жылі, аднак, вядома ж, з’яўляліся ў сваіх уладаннях.
 
Ля сядзібы, што засталася яшчэ, стаяць тры дамкі. "Цікава, ці не страшна гаспадарам жыць каля такога закінутага дома? Мне было б вусцішна, як у фільмах жахаў", — кажа адзін з нашай кампаніі.
 
На дамку шыльда — "Ахоўваецца дзяржавай", знізу маркерам нехта прыпісаў "lol", "моцна рагачу", калі перакладаць з інтэрнэт­-мовы.
 
У савецкі час гэтая сядзіба выкарыстоўвалася як саўгасная кантора. На адных дзвярах нават засталася шыльда на дзівоснай трасянцы "Заўхоз".





"Артэфактаў усё меней і меней, — кажа кіраўнік барысаўскай філіі БНФ Сяргей Салаш. — Яшчэ некалькі гадоў таму з жонкай знаходзілі тут розныя саўгасныя дакументы, тлумачальныя запіскі калгаснікаў. Цяпер гэтага ўжо не знойдзеш".
 
"Адзін мецэнат, не магу называць яго імя, быў гатовы ўзяцца за аднаўленне будынка, аднак праз бюракратычныя перашкоды адмовіўся ад сваёй думкі", — кажа Міхась Мацельскі.
 
Шкла нідзе няма, падлогі фактычна таксама. Усё, што было магчыма, разабралі мясцовыя. На адной са сцен надпіс: "Басота­2013". Аднак людзі сюды едуць, нават нягледзячы на несуцяшальны стан будынка.
"Раней ці пазней будзе адноўлена, — працягвае Міхась Мацельскі. — Я ў гэтым не сумняюся. Будзе добрым турыстычным цэнтрам краіны".
 
***
Замест анекдота

Калі выязджалі са Старабарысава, то нашу ўвагу прыцягнулі вузенькія дамкі, размешчаныя на адлегласці метраў 20 адзін ад аднаго. Адрас: вуліца Працоўная, 3. "А спяць людзі тут стоячы?" — жартавалі мы.
 
Грукалі ў дзверы, каб даведацца гісторыю гэтых дамкоў, аднак ніхто так і не адчыніў, хоць тэлевізары ў кватэрах працавалі.
 
Сітуацыю праясніў краязнаўца Міхась Мацельскі: "Да вайны тут быў санаторый ЦК КПБ, закрытая зона. Быў вялікі прыгожы фантан. Большасць пабудоваў былі драўлянымі. З цэглы былі зробленыя толькі два двухпавярховыя туалеты. У вайну ўсё згарэла, засталіся гэтыя прыбіральні, якія і перарабілі пад жытло. Людзі і па сёння там жывуць".






















 
-20%
-12%
-10%
-22%
-50%
-21%
-21%
-10%
0069757