153 дня за решеткой. Катерина Борисевич
Коронавирус: свежие цифры
  1. Белорусы жалуются на задержку пенсий и пособий. В Минтруда пояснили, в чем дело
  2. Провизор дает шесть простых советов, которые помогут вам сэкономить на лекарствах
  3. Прорыв трубы в Чижовке: затопленная дорога, проблемы с водой в трех районах Минска и поврежденный газопровод
  4. «Однушки» — от 170 долларов. Что сейчас происходит на рынке аренды квартир в Минске и что дальше
  5. Помните, в Жодино милиционер ударил женщину? На одну из участниц той истории завели дело
  6. Самая красивая пара современной «фигурки»: выиграли ЧМ и счастливы вместе вне льда
  7. Проект Суперлиги обернулся полным провалом. Турнир отменили, а клубы испортили себе репутацию
  8. Санэпидемслужба Минска рекомендует жителям трех районов не пить водопроводную воду
  9. В Минске заметили эксклюзивный внедорожник с клиренсом полметра и ценой почти полмиллиона евро
  10. Убита телохранителем, погиб от рук племянника. Как глав государств убивают на посту
  11. В Беларуси запретили продажу популярного печенья, которое было во многих магазинах. Что с ним не так
  12. «Трупный яд попал к соседям через доски в полу». История Леонида, который убирает дома после смерти
  13. Как самому недорого создать эффектный сад без помощи ландшафтного дизайнера. Вот простые советы
  14. Вводят новшества по валютному рынку. Что они означают для белорусов
  15. Точки над i. От назначенной на четверг встречи Лукашенко и Путина ждут судьбоносных решений
  16. Гинеколог — о заболевании, которое может не иметь симптомов и при этом мешать женщине родить
  17. До двух лет «химии»: в Беларуси для бесправников хотят ввести уголовную ответственность
  18. В Минздраве рассказали о количестве привившихся от коронавируса и поствакцинальных реакциях
  19. КГБ: по «делу о госперевороте» обвинения предъявлены четырем лицам. Все они дают признательные показания
  20. Украина возбудила антидемпинговые расследования по крахмалу и рубероиду на фоне угроз Лукашенко
  21. Внимание: синоптики предупредили о резком ухудшении погоды
  22. «Все границы перешли!» Путин о «попытке госпереворота и убийства Лукашенко» в Беларуси
  23. В Оршанском РУВД в кабинете нашли тело сотрудника милиции. СК проводит проверку
  24. Поцелуй молодой пары попал на фото TUT.BY. Что с ней стало спустя три года?
  25. Покупатель с 50 тысячами долларов — король на рынке квартир в Минске. А королю не нужно спешить
  26. Пособие на погребение снова сократилось. В ФСЗН рассказали, сколько оно сейчас составляет
  27. «Остеопороз может привести к инвалидности». Поговорили с врачом о еще одной эпидемии 21-го века
  28. Замглавы МИД Литвы: Посол США, не получившая белорусскую визу, возможно, временно будет проживать в Вильнюсе
  29. МИД недоумевает по поводу заявления Литвы о возможной аккредитации посла США в Беларуси
  30. Акции в поддержку Навального в России: задержаны более 1600 человек


/

В советские времена главный государственный праздник отмечали два дня — 7 и 8 ноября. А затем инструктор отдела пропаганды ЦК КПБ с облегчением переворачивал листок календаря: слава Богу, что "отбили" октябрьскую кампанию и можно до очередного "летия" забыть о революционной истории.

фото

Применительно к БССР такое было неправильным. Самые интересные события начали происходить в Беларуси лишь несколько дней спустя после Октябрьского переворота в Петрограде.

Раскачавшись, газета "Вольная Беларусь" в № 28 за 8 ноября (21 ноября по новому стилю) выдала на первой странице некий политический анализ (язык оригинала):

Паўстанне i нашыя заданнi


Карыстаючы з агульнадзяржаўнаго безладзя i жаданьня у салдатаў нiадкладнаго мiру, "большэвiкi" распачалi ў Петраградзi паўстанне, арыштавалi Часовы Урад i забралi ўласьць ў свае рукi. Яшчэ змаганне за ўладарство ў дзяржавi нi скончано, — па гарадох iдуць бойкi, льецца кроў, руйнуюцца гiстарычныя помнiкi i культурныя здабыткi i трудна праве ўпэўнiцца, чым гэта скончыцца, але адно ясно, што нi "большэвiкi", нi згодна складзянае мiнiстэрство i нi жадны iншы ўрад з Масквы цi с Петраграду ўстановiць парадку нi можа. Нi ўстановiць яго i той агульнадзяржаўны устаноўчы сойм, на каторы дзе-хто пакладае надзеi i да склiкання катораго так млява i нiдбала гатуюцца. Падзеi апошняга часу засланiлi ўстаноўчы Сойм, i калi нават ён i нi разабьецца а скелi палiтычнаю бурай i сабярэцца у тэрмiн, дык кожнаму вiдочна, што ён нiкога нi здаволiць, парадку нi установiць, i нiчога нi зробiць, як нiчога нi зрабiла т. з. Рада Рэспублiкi, пабудаваная па прынцыпу вялiкадзяржаўнага цэнтралiзму…


Шла раскачка и в национально-демократических организациях:

II-я сэсiя Цэнтральнае Рады Беларускiх арганiзацый

<…> Салдат Мамонька, прэдстаўнiк ХII армii робiць даклад аб зьездзi беларусаў ХII армii. На зьездзi было каля 1.000 чалавек i ўхваляна гэткая дэклярацыя: 1) фэдэрацыя, 2) роўнапраўство моваў; 3) склiканне нацыанальных устаноўчых соймаў i 4) прадстаўнiк ад Беларусi на мiрной канфэрэнцыi. Я.Варонка перад тым, як зрабiць даклад агульна-палiтычнай камiсii, расказвае, што ў Петраградзi часта склiкалiся мiтынгi дзеля пашырэньня нацыянальнай сьвядомасьцi сярод беларусаў. На адным польскiм мiтынгу прамоўляў беларус. Пасьля яго прамовы выступiў з натоўпу адзiн чалавек i, кепска гаворачы па-польску, сказаў, што ён сягодня мае вялiкае шчасьце, бо даведаўся, што ён — беларус. Гэта выклiкало гучную авацыю…


Наконец в № 29 за вторник 14 ноября (27 ноября н. ст.) редактор Язеп Лёсик подписывает передовую статью: 
фото
Сучасны момэнт

<…> Усе народы Расii з жахам адхiснулiся ад таго, што робiцца ў Петраградзi, адна Беларусь нi можа парваць з заразным i безнадзейна хворым арганiзмам. Прыступiць да захавання свайго краю ад загiбелi — яшчэ нi значыць аддзялiцца, i беларускаму грамадзянству пара кiнуць старыя забабоны i нiбаўна пачаць працу па адбудаванню свайго краю коштам уласных сiл i заходаў. Анархiчная зараза, нахлынуўшая на нас з цэнтру, ахапiла ўвесь наш край ад краю да краю. Штодня прыносяцца жахлiвыя весткi, — што пагромы, гвалт i руйнаванне разлiлiся па ўсёй шырокай Беларусi. Панскiя маёнткi, лясэ, садыбы, усё грамадское дабро палiцца, крышыцца, нiшчыцца, або псуецца на векi. Гiне скарб, пустошыцца край, гарыць народнае дабро. I хто-ж дасьць ратунак нам, як нi мы самi? Хто дапаможа нам, калi кожын затурбован сабою? Украiна гасiць пажар сама i цераз моро бушуючаго агнiска падае нам раду ўласнаго ратавання…



Спустя почти три недели после переворота в Петрограде "Вольная Беларусь" решает заняться просвещением читательских масс и впервые слово "большэвiкi" пишет без кавычек:

Хто такiя большэвiкi?

У канцы лiстападу (з 24–25 лiчбу) у Петраградзi пачалося паўстанне, iнiцыятарамi, або павадырамi катораго зьяўляюцца большэвiкi i прыхiльныя да iх элямэнты. <…> Большэвiкамi завуцца тыя людзi, каторыя трымаюцца поглядаў лiваго крыла расiйскай соцыял-дэмакратычнае работнiцкае партыi. Зарганiзаваўшыся ў 1898 г. на першым сваём зьездзi (а не пишут, что легендарный тот съезд прошел в Минске! — С.К.), расiйская соцыялдэмакратычная работнiцкая партыя ўжо на другом зьездзi ў 1903 г. раскалолася на дзьве часьцi (фракцыi), меньшую па лiку прэдстаўнiкоў зьезду, i большую. Сябрукi меньшае фракцыi сталi звацца меньшэвiкамi, а большае — большэвiкамi. На чале большэвiкоў стаялi ў той час Ленiн (Ульянаў) i Плеханаў, а павадыром меньшэвiкоў быў Мартоў…


Петраградскiя падзеi Рожнiца памiж падзеямi 3–4 лiпня i цяперашнiмi тая, што тагды да паўстання большэвiкоў больш прычынялiся рабочыя, а цяпер салдаты i матросы. Паўстаньне можна сьмела назваць вайскова-прэторыянскiм. Зiмовы палац абстрэлiваўся, але страты нiвялiкiя. Былi грабункi гiстарычнаго дабра…

А вот и собственно белорусские события середины ноября:

У Мiнску

Па загаду ваенна-рэвалюцыйнага камiтэту (большэвiцкаго) арыштован у сваёй кватэры камiсар (Временного правительства. — С.К.) Заходняга фронту Жданаў. Гарадзкая Дума протэставала. У Мiнску гэтак сама ўлада перайшла да большэвiкоў. Ваенна-рэвалюцыйны камiтэт вытрэбаваў у Мiнск 3 бронiрованых аўтамобiлi. Па тратуарах сланяюцца салдаты с штыкамi, але ў горадзi спакойна. Польскiя войска, што стаяць у Мiнску, заявiлi, што яны трымаюць нэйтралiтэт, але будуць баранiць мiрных людзей ад нiбезпекi. 6-га лiстападу толькi што абраны губэрнскi камiсар Метлiн злажыў сваё поўнамоцтво. Гэтае самае зрабiў i памоцнiк губ. камiсара Дэмiдзецкi-Дэмiдовiч i ўся калегiя камiсароў. Усе справы камiсарыяту пераданы часова мiнскаму павятоваму камiсару Мiхельсону. Такiм чынам, на Мiншчынi цяпер нiма нiякай губэрнскай уласьцi. Абраць новаго камiсара трудно, бо i губ. "Совет" (все еще в кавычках! — С.К.), маючы право на абранне камiсараў, падаў у адстаўку. Тым часам, ваенна-рэвалюцыйны камiтэт прызначыў сваiх камiсараў: Берсон — па справам зносiн з арганiзацыямi i ўстановамi; па справам ваенным i гарнiзону г. Мiнска — Кольмановiч, пры штабi фронту — Шчукiн. Генэрал Балуев паведамiў, што ён прызнае ўласьць ваенна-рэвалюцыйнаго камiтэту Заходняга фронту…


Тут что ни личность — то захватывающий сюжет. Вот хотя бы могущественный Моисей Калманович (Кальманович)  — большевистский начальник Минского гарнизона в дни Октябрьского переворота.

Шестого ноября сего года вечерняя газета написала об этом революционном герое: "некто Калманович". Эх, коротка память у людей! Забыли, как он искусственно устраивал в Минске голод. Так "распределял" в городе хлеб этот будущий нарком продовольствия (точнее — "изъятия продовольствия") в первом белорусском советском правительстве, что уже спустя два месяца после Октябрьского переворота в Минске произойдет голодный бунт со стрельбой на улицах и человеческими жертвами.

Примечательны военные события тех дней:

Расiйскi фронт

На расiйскiм фронцi за ўвесь час паўстання з 24-га кастрычнiка па 7-е лiстапада нiякiх баёў нi было, калi нi лiчыць таго здарэння, што с першых дзён паўстання немцы ўчынiлi нiвялiкi наступ пад Баранавiчамi i забралi пярэднiя нашыя акопы.

В дни Октябрьского переворота немцы устроили затишье на фронте.

фото

Как ни странно, продолжали работать "буржуазные" дума и управа:

Мiнская Гарадзкая Дума

6-га лiстапада на думскае пасядзэнне прышло шмат публiкi. Гласныя былi ў поўным зборы. Разважаўся бягучы момэнт, падзеi апошняга часу цiкавiлi ўсiх. Старшыня Думы А.И.Вайнштэйн робiць даклад аб рабоцi Камiтэту Спасенiя Рэвалюцыi. Камiтэт працаваў апошнiмi днямi натта iнтэнсiўна. Згода памiж Камiтэтам i С.-Р. i С.Д. была нiшчырая. Прэдстаўнiкi Рады р. i с.д. нi раздзелялi паглядаў большасьцi камiтэту i старалiся гэта падкрэсьлiваць. Умовы захавання нэйтралiтэту выпоўнялiся строга; войско с Заход. фронту нi пасылалося нi на Петроград нi на падпамогу большэвiкам, але К-т нi мог супынiць перавозкi войск на Петраград з другiх фронтаў. Затым паўстаў канфлiкт на другом грунцi. Большэвiкi, 27-го кастрычнiка захапiўшы ўладу, забралi гэтак само i аружжо i нi гледзючы на патрэбаванне К-ту, адмовiлiся вярнуць яго назад. Большэвiкi заявiлi, што калi хто паважыцца прымусам адабраць у iх аружжо, дык
"Минск будет сметен артиллерией".

В искренность этого обещания большевиков абсолютно верится. А как бы иначе победила в Минске их власть?

Глухая пора листопада. Как белорусская газета только на пятый день заметила Октябрьский переворот>>>
-20%
-15%
-5%
-15%
-5%
-30%
-20%
-30%
-20%