Подпишитесь на нашу ежедневную рассылку с новыми материалами

Общество


Ідэя фэстывалю належыць Леаніду Міндліну - стваральніку студыі "Палітыка" на БТ, суаўтару фільмаў "Звычайны прэзыдэнт" і "Страх", ды колішняму вядучаму "Рок-Кароны" й "Кроку" Віталю Сямашку, а таксама колішняму намесьніку старшыні нацыянальнае тэлерадыёкампаніі, цяперашняму віцэ-прэзыдэнту БАЖ Эдуарду Мельнікаву.

Фэстываль "Эфір'2001" закліканы даць беларускім прафэсійным тэлевізійнікам магчымасьць прадэманстраваць свае творчыя здольнасьці. Гэта азначае, што на Беларускай Тэлевізіі такіх магчымасьцяў не існуе. На меркаваньне Эдуарда Мельнікава, прафэсіяналы сыходзяць зь Беларускае Тэлевізіі. Такім чынам, нашае першае пытаньне да спадара Мельнікава:

RR: - Чаму прафэсіяналы сыходзяць з БТ?

Э.М.: - Па-першае, БТ так і не навучылася зарабляць грошы. Па-другое, БТ ня мае дзе зарабляць грошы. Таму што беларуская эканоміка… самі ведаеце, якая яна. А па-трэцяе, прафэсіяналы на БТ маглі бы ўтрымацца, але прафэсіянальны клімат на БТ вельмі дрэнны: прафэсіяналаў зьневажаюць, асабліва, калі гэта рэдактар ці рэжысэр. Любы прафэсіянал у журналістыцы - гэта незалежная думка - "мая асабістая думка". За гэта паважаюць гледачы. Але зь якой незалежнай думкай пагодзіцца, напрыклад, старшыня? Я не знаёмы з Чыкіным. Магчыма, гэта добры чалавек. Але калі сыстэма працуе на тое, каб у цябе не было такой думкі, значыць ня будзе й тэлевізіі.

RR: - Спадар Міндлін, вашая вэрсія: чаму Беларуская Тэлевізія ня здольная канкураваць хаця бы з расейскімі каналамі?

Л.М.: - Увогуле, існуе праблема, якая не вырашаецца. Прафэсіянал ня будзе працаваць сёньня на тэлебачаньні. Яны ня знойдуць прафэсіяналаў у сваім асяродку. Таму будуць прыходзіць зімоўскія, казіяткі, якія ня могуць працаваць. Калі паглядзець на твар Казіяткі, бачна, што ён хацеў бы штосьці рабіць пад Дарэнку, але ня мае адпаведнае школы. Да таго ж, як працаваць, калі табе ставяць не журналісцкую, а прапагандысцкую задачу. Вось мы заўсёды наяжджаем на АТН, але гэтая сыстэма пасьпяхова выконвае сваю задачу. Толькі не інфармацыйную, а прапагандысцкую, агітацыйную задачу. Сродак масавае інфармацыі. Якая там масавая інфармацыя ў АТН! - фабрыка мрояў, як у Галівудзе ў 1930-х гадох. Яны жадаюць, каб уся краіна была нібы дэкарацыя, дзе існуе адзін актор. І каб ён блытаўся ў той дэкарацыі. Ну, ён і блытаецца… Калі я сыходзіў з БТ, там была такая задача - стварыць Галівуд. Аднойчы тэлегрупа паехала ў Ліду на завод. Для гэтай групы прывезьлі нейкія дэталі, каб лінія працавала. 30 хвілінаў - усё, зьнялі, зьехалі. Я прапанаваў, давайце пасадзім усіх працаўнікоў перад тэлевізарамі, хай кормяцца тэлесьняданкамі, тэлеабедамі й тэлевячэрамі ды атрымліваюць тэлегрошы. Я сказаў тады, што гэта немагчыма. Па-першае, тэлебачаньне - гэта не кіно, па-другое - у нас не Галівуд, а па-трэцяе - не чарлі-чапліны робяць гэтую справу. Таму прафэсіянал раней ці пазьней сыдзе адтуль і знойдзе сабе іншую працу.

Э.М.: - Калі чалавек зарабіў на заводзе 80 000, а па БТ кажуць, што ён добра жыве, ніякая прапаганда не дапаможа.

В.С.: - Справа ў тым, што на сёмы год свайго кіраваньня наш "верховный главнокомандующий" зразумеў, што для прапаганды свайго іміджу й свайго сьветлага вобразу трэба мець афарбоўку ў выглядзе добрых перадач. На апошняй сустрэчы з тэлевізійнікамі ён гэта дакладна сфармуляваў: зрабіце мне БТ такім, як НТВ. Пры гэтым ён за 7 жа гадоў не зразумеў, што НТВ мае папулярнасьць ня толькі таму, што ў апошнюю студыю ўкладзены мільён даляраў, але таму, што на поўны голас вяшчаюць людзі, якія прафэсійна займаюцца тэлевізіяй гады й гады. А 6 гадоў таму Кісель са сваім прозьвішчам, якое шмат чаго кажа, сказаў людзям, якія працавалі дзясяткі гадоў: "Вы, яйкагаловыя, калі ня хочаце казаць тое, што трэба, а гаворыце ня тое й запрашаеце ня тых, - значыць, вы будзеце на вуліцы, а з вуліцы ж мы набярэм тых, хто будзе гаварыць, што нам трэба". У гэтым уся праблема - ёсьць жаданьне афарбаваць сябе ў НТВ, і няма разуменьня таго, што гэта ўзровень прафэсіі й узровень свабоды.

Э.М.: - У кожнага чалавека свая ступень свабоды. Чалавек мусіць быць свабодным, калі ён мантажуе фільм ці піша тэкст. А хочуць зрабіць так, каб ён быў свабодны, але так, як трэба для кагосьці. Так не бывае.

RR: - Цяперашняя беларуская ўлада паміж прафэсіяналізмам і прапагандай робіць выбар на карысьць прапаганды?

Э.М.: - Не здараецца такіх цудаў: няма прафэсіяналізму - няма й прапаганды.

В.С.: - Цяперашняя ўлада апынулася перад сьцяной, якую не жадае й ня можа абысьці. Яна будзе біцца ў яе лобам да свайго сканчэньня.

Э.М.: - Прафэсійна працаваць - гэта дыхаць, проста дыхаць, і ўсё, і няма праблемаў.

В.С.: - Ёсьць чыста прафэсійная вельмі парадаксальная сытуацыя. У Беларусі ёсьць вельмі шмат майстроў тэлебачаньня й кінадакумэнталістыкі, якія ў прафэсійным міжнародным асяродку бяруць прызы, рэпрэзэнтуюць краіну й якія нароўні зь іншымі прафэсіяналамі могуць гаварыць. Але гэтыя людзі не даходзяць да масавай сьвядомасьці тэлегледачоў. Назавіце мне хоць адну сёньняшнюю "зорку", якая б мела павагу ў прафэсійным асяродку. Баюся, такога ня будзе. Мы хочам паказаць, хто ёсьць хто. Трэба паказаць, што ў нас ёсьць крытэр прафэсіі, аб'ектыўнасьці й мастацкасьці. І яшчэ. Мы вельмі баімся, што ў постлукашэнкаўскай рэчаіснасьці, якая раней ці пазьней узьнікне, на тэлебачаньньне, - а гэта вельмі салодкі кавалак, - палезуць так, як атрымалася шэсьць гадоў таму, людзі, якія ня маюць аніякага дачыненьня да прафэсіі, але якія маюць вялікія дэмагагічныя языкі. У гэтым сэнсе - ідэя фэстывалю - гэта праца на будучыню.

RR: - Ці не атрымаецца фэстываль кірмашоў для замежных вытворцаў дэклярацыяй магчымасьцяў. Каб прадаць сябе на Захад?

Л.М.: - Ані ў якім выпадку - наш фэстываль будзе. Захаду ў тэлевізійным сэнсе мы не патрэбны. У іх ёсьць свае падыходы да таго, як робіцца тэлебачаньне.

В.С.: - На Захадзе хапае сваіх вытворцаў. І, дарэчы, ня менш таленавітых, чым беларусы. Я ўжо не кажу пра тэхнічныя магчымасьці, якія ў іх неабмежаваныя, а ў нас абмежаваныя. Нашага нэрва, нашае праўды ў іх няма.

Л.М.: - Я асабіста лічу, што будзе той час, калі ўсе мы зможам працаваць у нашай краіне.

Севярын Квяткоўскі

Радыё Рацыя