Подпишитесь на нашу ежедневную рассылку с новыми материалами

Общество


…Памятаецца, у савецкія яшчэ часы распрацоўвалася шмат розных праграм. Як толькі чаго не хапала (а не хапала амаль што ўсяго), на ўзроўні ЦК КПСС выдавалі якую-небудзь паперыну, у якой дакладна было вызначана: калі яно - тое, чаго не хапае, - нарэшце зьявіцца.

І тут разгортвалася бурлівая дзейнасьць: праводзілася шмат розных паседжаньняў, ствараліся нейкія новыя структуры ў партыйных камітэтах і гэтак далей.

Адзін з найбольш яскравых прыкладаў - харчовая праграма. Яе тады энэргічна распрацавалі, зь вялікай помпай абмеркавалі… а з харчаваньнем стала яшчэ горш.

Учорашняя рэспубліканская нарада, дзе абмяркоўвалася праграма пераўтварэньняў у аграрна-прамысловым комплексе, здаецца, вяртае нас да тых, не такіх ужо й далёкіх часоў, калі актыўнасьць чынавенства прыводзіла да таго, што прадуктаў харчаваньня станавілася ня больш, а менш.

Гэтую выснову даводзіцца зрабіць на той падставе, што першым і, бадай што, галоўным у прамове А.Лукашэнкі было: "ніякай рэвалюцыйнай ломкі, ніякіх кардынальных пераменаў". Усе астатняе побач з гэтым тэзісам губляе сэнс.

Давайце адзначым, шаноўны слухач: праблема беларускага АПК у тым, што ён трымаецца на так званай калектыўнай уласнасьці. Ад якой адмовіліся ўжо ва ўсім сьвеце. Даўно няма калгасаў у нашых суседзяў - у Расеі, на Ўкраіне, у Польшчы, у краінах Балтыі. І ўсе, адзначым, разьвітваліся з "калектыўнай уласнасьцю" ў адзін момант, адным рухам.

Літва, напрыклад, зрабіла гэта на працягу ўсяго только 1991-1992 гг. Большасьць старшыняў тамтэйшых калгасаў былі звольненыя з працы адным загадам новых літоўскіх уладаў. На Ўкраіне адбылося тое ж самае. У шмат якіх рэгіёнах Расеі - таксама… І ўсе яны, нашы суседзі, праблемаў з прадуктамі харчаваньня ня маюць, бо працуе (і добра працуе!) эканамічны інтарэс.

А ўлады Беларусі арыентуюцца на іншае. Прэзыдэнт зноў казаў пра "жалезны, жорсткі кантроль". Пра здольных і няздольных кіраўнікоў. Пра тое, што ў нас ёсьць усё: і людзі, і тэхніка… І згодны ён нібыта мяняць форму ўласнасьці толькі ў 25% гаспадарак (тут жа зьвёўшы гэтую лічбу да 10%). Бо астатнім гэта не патрэбна.

Тут усё ня тое й усё ня так. І тэхнікі становіцца ўсе меней - у мінулым годзе толькі трактараў на палі Беларусі выйшла амаль на 8 тысяч менш. І кантроль, і здольныя гаспадары - усё гэта там, дзе ёсьць уласнасьць, узьнікае непазьбежна, і ніякі прэзыдэнт тут ні пры чым. Гаспадары зямлі самі разьбяруцца, што й як зрабіць.

А праблема ўся ў тым, што сёньняшнім уладам Беларусі ўласьнік не патрэбны зусім, бо з уласьнікам непазьбежна даводзіцца дзяліцца ўладаю. Ім не пакамандуеш, яго не прымусіш на выбарах галасаваць за сябе, глыбокапаважанага.

Трэба нагадаць, таксама, што не аднойчы на нарадах такого кшталту А.Лукашэнка заяўляў: ня трэба лічыць калгасы гаспадарчымі структурамі - гэта структуры дзяржаўнай улады на вёсцы.

І ў значнай ступені яно так і ёсьць. Калі хочаш захаваць неабмежаваную ўладу, то, барані Божа, не давай разбурыць калгасы, дзе людзі й сёньня застаюцца па сутнасьці прыгоннымі і зь імі можна рабіць усё, што заўгодна.

…На нарадзе было сказана шмат чаго яшчэ. У тым ліку й правільныя рэчы пра тое, як усё ж павінны працаваць беларускія сяляны. Але спэцыялісты, што сабраліся на нарадзе, ведалі гэта й самі. Ведалі яны таксама, што галоўнае было сказана раней.

Анатоль Гуляеў

Радыё Рацыя
,