1. Премьер-министр России в Минске: налоговая интеграция и анонс встречи Лукашенко и Путина
  2. Лукашенко обвинил американские спецслужбы в подготовке покушения на него и сыновей
  3. «Переболел COVID-19 и вернулся». История 92-летнего фельдшера, без которого в деревне никак
  4. Мужчина, который попал на видео с медвежонком, о случившемся: «Хотел как лучше, а вышло, что виноват»
  5. «Оказалось бы, что Минск — древний азербайджанский город». Бывший президент Армении раскритиковал Лукашенко
  6. Туктамышеву называют новой примой российского фигурного катания. Только взгляните, как она хороша
  7. Вместо Земфиры — Моргенштерн. Организаторы «Вёски» — о возврате билетов и новом лайнапе
  8. «Свое надо есть, из нашей земли, а не какое-то заморское». Лукашенко порассуждал о борьбе с вирусами
  9. Склепы с останками ребенка и взрослого обнаружили при прокладке теплотрассы в центре Могилева
  10. «Это недопустимо». Григорий Василевич — об идее ограничить возраст для голосования 70 годами
  11. Власти взялись за лопаты и грабли. Кто и где трудился на субботнике
  12. «Шахтер» выдал абсолютно лучший старт в чемпионате Беларуси по футболу за свою историю
  13. Школьный друг Виктора Бабарико уже 10 месяцев в СИЗО КГБ. Вот что рассказывает об этом его брат
  14. «Два раза смотрел потом». Лукашенко прокомментировал «шпионский» фильм «Манкурты»
  15. «Однажды ночью мой грузовик ограбили». История Натальи, которая в 40 лет стала дальнобойщицей
  16. Тима Белорусских о дочери: «Она скрывалась ради образа мальчика с разбитым сердцем»
  17. Как скручивают пробеги у машин из Европы: вопиющие примеры и советы специалистов
  18. «Попытка восстановить легитимность». Эксперты — о «заигрывании с Баку» и будущей встрече с Путиным
  19. «Переворот планировался на 9 мая». В ФСБ России прокомментировали задержание Зенковича и Федуты в Москве
  20. На «Гомсельмаше» рассказали про 400 вакансий, приглашение россиян на работу и зарплаты выше 3600 рублей
  21. Белорус заочно получил пожизненное за убийство французских миротворцев. Рассказываем, что известно
  22. «Падает мотивация платить налоги». Белорусы плохо разбираются в бюджете. Вот к чему это может приводить
  23. «Ну ты же понимаешь о последствиях». Работники рассказали, по сколько сбрасывались на субботник
  24. В Беларуси рванули цены на курицу, свинину, картошку, сладости, пиломатериалы и туристические услуги
  25. Почему начало глаукомы легко пропустить? Врач рассказывает про опасное заболевание глаз
  26. Не до покупок. В Беларуси заметно сократился розничный товарооборот
  27. В прокате — «Чернобыль» Данилы Козловского. Что с ним не так?
  28. «Нормализация отношений невозможна, пока не прекратится насилие». Макей встретился с послами Германии и Франции
  29. Врач объясняет, когда выпивать два дня — это уже запой и как быстро человек может спиться
  30. Врач — о симптомах хламидиоза и том, как им можно заразиться


Кастусь ЛАШКЕВІЧ,

фото
Яшчэ ў чэрвені стала вядома аб тым, што з 1 верасня спыняе вяшчанне беларуская праграма “Радыё Швецыі”. Тым часам хваля пратэсту супраць гэтага рашэння ў Беларусі, Швецыі і іншых краінах пражывання беларусаў дасягнула апагею. Прычым падобнае назіраецца не ўпершыню. Навошта ж беларусам замежныя радыёгаласы і тэлекарцінкі?

“Ніякіх дэмакратычных праектаў”!

Беларуская служба “Радыё Швецыі” - непалітычнай грамадскай арганізацыі, асноўная задача якой - распавядаць аб перавагах дэмакратычнага ладу жыцця замежным слухачам, - вядзе адлік ад восені 2004-га. Супрацоўнікі радыё распавядалі суайчыннікам аб Швецыі і беларуска-шведскіх узаемадачыненнях. Праграмы выходзілі на кароткіх хвалях. Агульная штотыднёвая працягласць у апошні час - 4 гадзіны на кароткіх хвалях плюс 30 хвілін на FM, з якіх 1 гадзіна ўяўляла арыгінальны эфір.
 
Усё ішло добра, рэдакцыя рабіла новыя праекты, аднак у чэрвені новы кіраўнік “Радыё Швецыя” Інгемар Лёфгрэн прыняў рашэнне спыніць вяшчанне па-беларуску. "Мы працягваем вяшчанне на адной з вялікіх еўрапейскіх моў - рускай, якую разумеюць у Беларусі", - адзначыў ён.
 
Ужо 5 жніўня ў інтэрв’ю газеце Dagens Nyheter Лёфгрэн патлумачыў ліквідацыю беларускай рэдакцыі тым, што міжнародны канал Шведскага радыё "будзе навіновым, арыентаваным на слухачоў у Швецыі, ніякіх дэмакратычных праектаў. Інакш могуць узнікнуць пытанні, чаму мы не вяшчаем на мандарыне на Кітай або на мовах Зімбабвэ на гэтую краіну". 
 
Характэрна, што адбылося тое ў год інтэнсіфікацыі беларуска-еўрапейскіх дачыненняў, калі нашу краіну прынялі ва “Усходняе партнёрства” і акурат пасля таго, як Швецыя пераняла старшынство ў Еўразвязе.
 
Рашэнне аб спыненні беларускамоўнага вяшчання са Швецыі было рэзка негатыўна ўспрынята як незалежным грамадствам у Беларусі, гэтак у эмігранцкіх суполках і ў самой Швецыі. Група дэпутатаў шведскага парламета - праўладная кааліцыя і апазіцыя - выступіла з заявай, што закрыццё праграмы зробіць “грамадзян апошняй дыктатуры ў Еўропе яшчэ больш ізаляванымі”. У сваю чаргу шведскія студэнты-лібералы стварылі адмысловы сайт, на якім распачалі збор подпісаў пад зваротам да кіраўніцтва “Радыё Швецыі” не спыняць беларускамоўнае вяшчанне. За пяць дзён падпісалася ўжо амаль 400 чалавек - са Швецыі, з Беларусі і яшчэ больш як дзесяці краінаў. У Беларусі з заклікам падтрымаць зварот выступіла Згуртаванне беларусаў свету "Бацькаўшчына".
 
“Мы былі цэнтрам беларускага жыцця”

Стваральнік і прадусар беларускай службы “Радыё Швецыі” Дзмітры Плакс упэўнены, што прычына закрыцця - у палітыцы новага кіраўніцтва, якое заміж таго, каб падтрымліваць маленькія рэдакцыі (сёння “РШ” вяшчае на 13 мовах), аддае перавагу развіццю асноўных моў этнічных меншасцяў Швецыі“.
 
Якая аўдыторыя слухачоў была ў беларускамоўнага вяшчання? Па словах Плакса, ім было забаронена рабіць сацыялагічныя апытанні, аднак кажа, што, паводле даследаванняў НІСЭПД (Вільнюс) у 2006 і 2007 годзе, аўдыторыя праграм складала 1,4-1,7% насельніцтва Беларусі, то бок больш за 100 тысяч чалавек.
 
Пры гэтым Дзмітры Плакс цудоўна разумее, што беларуская служба “Радыё Швецыі” з адной гадзінай арыгінальнага кантэнту ў тыдзень не была значным гульцом на беларускім інфармацыйным полі. “Але гэта і не дзіўна, улічваючы наш мізэрны рэсурс. Уся беларуская рэдакцыя працавала на 1,4 стаўкі на ўсіх. Грошы ў раскрутку, рэкламу праекта ніколі не ўкладаліся. Усё рабілі мы самі, - зазначае суразмоўца. - Наша праграма была сімвалам беларуска-шведскіх адносінаў і цэнтрам беларускага жыцця ў Скандынавіі. Шведы, якія цікавіліся Беларуссю, найперш ішлі да нас. Дзякуючы кароткім хвалям нас слухалі ў беларускіх дыяспарах ва ўсёй Еўропе, асабліва ў Польшчы, Літве. А лісты прыходзілі нават з-за Урала”. 
 
“Непадцэнзурная інфармацыя і захаванне ідэнтычнасці”

Як адзначыла ў інтэрв’ю TUT.BY кіраўнік Згуртавання беларусаў свету “Бацькаўшчына” Алена Макоўская, замежнае тэле-, радыёвяшчанне неабходна Беларусі з дзвюх прычынаў. “Па-першае, яны патрэбны для стварэння беларускамоўнай прасторы, бо агульнавядома, што ў Беларусі большасць дзяржаўных СМІ працуюць па-расійску. Па-другое, беларускамоўныя СМІ замежжа даюць альтэрнатыўны погляд на падзеі ў краіне. Апроч гэтага, яны спрыяюць захаванню нацыянальнай ідэнтычнасці беларусаў замежжа і метраполіі”.

На думку старшыні Беларускай асацыяцыі журналістаў Жанны Літвіной, адной з самых глабальных праблем сучаснай Беларусі з'яўляецца непаінфармаванасць грамадства.
 
“Адсутнасць адкрытых агульнадаступных крыніц інфармацыі - вынік палітыкі татальнага кантролю выканаўчай улады за інфармацыйнай прасторай краіны. За прыкладам далёка хадзіць не трэба. Нядаўняе прыпыненне вяшчання ў Беларусі шэрагу расійскіх кабельных тэлеканалаў, кожны з якіх меў сваю аўдыторыю і запатрабаванасць, было наўпростай рэакцыяй уладаў на падачу “нязручнай” для іх інфармацыі, - кажа суразмоўца. - Таксама згадаю пра скасаванне дзяржаўнымі прадпрыемствамі дамоваў на распаўсюд шэрагу незалежных выданняў па ўсёй краіне. Мінула ўжо 3,5 гады, але пытанне па-ранейшаму выглядае невырашальным”.
 
Жанна Літвіна лічыць, што закрытасць беларускага інфармацыйнага поля і патрэба грамадства ў атрыманні нецэнзураванай інфармацыі сведчаць аб неабходнасці стварэння як мага большай колькасці незалежных інфармацыйных крыніц, якімі сёння з'яўляецца “Радыё Швецыі”, “Белсат”, “Радыё Свабода”, “Еўрарадыё” і інш… “Закрыццё кожнага з іх прывядзе да звужэння незалежнай мас-медыйнай прасторы і адначасовага ўзмацнення дзяржаўнай машыны прапаганды. Апроч таго, створаныя вакол гэтых СМІ рэдакцыі - гэта новая генерацыя беларускіх журналістаў, якія працуюць паводле сучаных стандартаў і адыгрываюць значную ролю ў працэсе дэмакратызацыі Беларусі”, - падкрэслівае эксперт.
 
"Яны зразумелі сваю памылку"

Сёння беларускія рэдакцыі ёсць на шасці замежных радыёстанцыях (“Еўрапейскае радыё для Беларусі”, "Радыё Рацыя", "Радыё Швецыі". "Польскае радыё для замежжа", “Нямецкая хваля" і “Радыё Свабода”). Адмыслова для Беларусі ў Польшчы быў створаны беларускі спадарожнікавы тэлеканал “Белсат”.
 
Вакол беларускіх “галасоў” у замежжы перыядычна паўстаюць пытанні аб закрыцці, скарачэнні вяшчання і фінансавання. Гэтак, сёлета пад пытаннем было існаванне “Белсату”, які новае кіраўніцтва польскай тэлекампаніі TVP збіраліся ліквідаваць праз непатрэбнасць. У красавіку ўжо “Нямецкае хваля” скараціла штодзённую беларускую праграму з 30 да 10 хвілін.
 
Кіраўнік БАЖ Жанна Літвіна адзначае, што ў незадаволенасці кіраўніцтва заходніх СМІ эфектыўнасцю працы беларускіх рэдакцый ёсць адна прычына: “Відавочна, патрэбны перадатчыкі радыё- і тэлесігналаў на тэрыторыі Беларусі. Тады і ахоп аўдыторыі будзе абсалютна іншы, і эфектыўнасць непараўнана вышэй”.

Распачатая ў Беларусі і нацыянальных асяродках за мяжой кампанія супраць ліквідацыі беларускай службы "Радыё Швецыі" ужо дала першы плён. Кіраўніцтва кампаніі некалькі разоў мяняла публічную прычыну свайго рашэння.

“Для мяне асабіста, як і для кіраўніцтва радыё, такая колькасць лістоў у нашу падтрымку з усяго свету была вялікай неспадзяванкай. Думаю, цяпер яны зразумелі, якую памылку зрабілі, але наўрад ці рашэнне будзе перагледжана”, - падсумоўвае Дзмітры Плакс.
-10%
-25%
-50%
-65%
-40%
-55%
0073023