1. Суарес почти 20 лет счастлив с одной женщиной (встретил ее в 15 и влюбился с первого взгляда)
  2. Как под Барановичами спасают дворец Радзивиллов — копию итальянской виллы на озере Комо (нет, не той что Соловьева)
  3. Стоматолог понятно объясняет, нужны ли вам брекеты и что о них важно знать
  4. Что сейчас происходит в Индии, которая шокирует мир смертностью от COVID-19? Рассказывают белоруски
  5. После заявления Минтруда, что ветераны не получат выплаты к 9 мая, BYSOL запустил сбор. Сколько собрали
  6. Срок действия справок и других документов продлили еще на полгода
  7. Виновен посмертно. Верховный суд рассмотрел апелляцию по делу застреленного силовиками Шутова и его друга
  8. «Расходы превышают доходы, нужно еще 10−15 млн». Олексин может выкупить торговый центр «Валерьяново»
  9. Возле Дома правосудия задержали журналиста TUT.BY. Ее отправили на Окрестина, в субботу ее будут судить
  10. В Минске рассматривают большое «дело студентов». К зданию суда пришли более ста человек, прошли задержания
  11. Израиль начал в секторе Газа военную операцию. Рассказываем обо всех предыдущих попытках
  12. В программе белорусских каналов на следующую неделю нет «Евровидения». Попробовали разобраться, что это значит
  13. «Родителям сказал, что пойду пожить к другу». Студент отсидел три месяца, услышал приговор и сбежал за границу
  14. Флаги везде, «супермитинги» и «неотданная любимая». Как власть отвечала на идеи оппонентов
  15. Лукашенко говорил, что «несогласных» студентов нужно отчислить, а парней отправить в армию. Где эти ребята сейчас?
  16. «Одна из нас умерла от отека мозга». История девушки, которая с друзьями отправилась за мухоморами
  17. Личный опыт. Как в Беларуси стартовало бесплатное исследование иммунитета против COVID-19
  18. Лукашенко подписал указ о застройке 10 квадратных километров на севере Минска
  19. Открыли TikTok-парк, в планах — расчетно-кассовый центр. Как пробуют «оживить» торговый центр «Столица»
  20. Белорус принял участие в «спецоперации» и лишился более 200 тысяч долларов
  21. Надежды нет? Прикинули, ждать ли белорусам тепла этим летом
  22. «Мы, иностранцы, с ума сходим». Белоруска уехала за мужем в сектор Газа и теперь вынуждена жить на войне
  23. Уволенному директору Оперного театра нашли новую работу
  24. Лукашенко — о восстановлении горевшего костела в Будславе: Без государства ни черта не сделают все равно
  25. Биолог рассказал, как вырастить богатый урожай капусты. Вот пять правил
  26. «По приказу премировали людей». В лидском стройтресте рассказали, зачем раздавали деньги на 9 Мая
  27. В Израиле в результате ракетной атаки погибла уроженка Беларуси
  28. Фоторепортаж. На Куйбышева открылась «Песочница» — площадка с уличной едой, которую любят минчане
  29. Мангал под навесом уже не в тренде. Вот как круто белорусы обустраивают свои террасы и беседки
  30. Экс-капитана Генштаба за фото документа «польскому телеграм-каналу» приговорили к 18 годам за госизмену


Удзельнікі дыскусіі сышліся на думцы, што будучы галоўны курапацкі помнік ня мусіць мець выразных канфэсійных прыкметаў ды павінен сымбалізаваць смутак і адкупленьне.

Грамадзкае абмеркаваньне праблемы сымболікі курапацкага мэмарыялу наладзілі грамадзкія арганізацыі Архіў найноўшае гісторыі, "Дыярыюш" і Рэлігійнае аб'яднаньне прагрэсіўнага юдаізму. У дыскусіі бралі ўдзел прэзыдэнт гэтага аб'яднаньня Якаў Басін, гісторык культуры Вацлаў Арэшка, мастацтвазнаўца Валянціна Трыгубовіч, намесьнік старшыні БНФ прафэсар Юры Хадыка ды іншыя вядомыя асобы, што ўваходзяць у грамадзкую ініцыятыву "За выратаваньне мэмарыялу Курапаты".

Гаворыць прэзыдэнт рэлігійнага аб'яднаньня прагрэсіўнага юдаізму Якаў Басін:

(Басін: ) "Праблема ў тым, што няма ніякіх сур'ёзных крытэраў, каб нейкім чынам вызначыцца па гэтай тэме. Гэта праз тое, што да нашага часу рэлігійныя сымбалі дамінуюць у масавай сьвядомасьці. Напрыклад, крыж — гэта хрысьціянскі сымбаль. Наўрад ці юдэі пагадзяцца, каб іхныя пахаваньні апынуліся пад крыжам. А што рабіць з мусульманамі?"

Такую думку падзяляе й гісторык Ігар Кузьняцоў, які доўгі час займаецца тэмай масавых бальшавіцкіх рэпрэсіяў у Беларусі. Паводле Кузьняцова, праблема сымболікі курапацкіх пахаваньняў вельмі сур'ёзная, бо акрамя хрысьціянаў, юдэяў і мусульманаў у тых магілах ляжаць і атэісты-камуністы, і якім чынам ушаноўваць іхную памяць — ставіць чырвоную зорку, ці што?

Прафэсар Юры Хадыка прапаноўвае свой варыянт агульнаграмадзянскага помніку ахвярам Курапатаў:

(Хадыка: ) "Павінен быць сьціплы, ляканічны сымбаль. І з улікам таго, што загінулі людзі розных веравызнаньняў і нацыянальнасьцяў, праблема ёсьць складанай. Я думаю, што ўсіх бы задаволіў роўнаканцовы грэцкі крыж. Ён быў сымбалем не ўкрыжаваньня, не хрысьціянства, а быў сымбалем агню, уваскрашэньня й вечнасьці. Першыя хрысьціяне яго выкарыстоўвалі не ў зьвязку з укрыжаваньнем, а якраз у зьвязку з канцэпцыяй уваскрашэньня".

Думку пра тое, што цэнтральны курапацкі помнік мусіць быць пазбаўлены выразнай канфэсійнай сымболікі, падзяляюць і іншыя навукоўцы. Нават пастар царквы Эвангельскіх хрысьціянаў-баптыстаў Зьміцер Мамойка лічыць, што мэмарыял найперш мусіць нагадваць пра кароткае зямное жыцьцё чалавека.

Аднак удзельнікі грамадзкага абмеркаваньня уважаюць, што мэмарыял ня мусіць быць і знакам прымірэньня паміж ахвярамі й катамі, бо каты дагэтуль не пакаяліся ў сваіх злачынствах. Гаворыць Вацлаў Арэшка:

(Арэшка: ) "Памяць пра тых, хто забіваў, пра катаў — гэта яшчэ адна важная частка мэмарыялу. І нацыянальны помнік ахвярам рэпрэсіяў ня можа быць бяз гэтага напаміну. Без таго, што ня будзе названы сам факт існаваньня гэтых катаў. Катаў, якія не былі ніколі пакараныя і ў пэўнай ступені засталіся сымбалем дзяржаўнай палітыкі".

Хаця ўдзельнікі абмеркаваньня й адзначалі, што ў беларусаў дагэтуль няма агульнанацыянальнага грамадзянскага сымбалю, тым ня менш, усе яны прызналі, што галоўнай ідэяй будучага помніку мусяць стаць паняцьці "смутак і адкупленьне".

Удзельнікі абмеркаваньня таксама пагадзіліся, што пасьля таго як мэмарыял будзе збудаваны, трэба спыніць стыхійнае ўсталяваньне ў Курапатах крыжоў, каб ня ўносіць у цэльны ансамбаль элемэнты эклектыкі. Грамадзкае абмеркаваньне канцэпцыі мэмарыялу будзе працягвацца.

Альгерд Невяроўскі, Менск
0068422