Поддержать TUT.BY
65 дней за решеткой. Катерина Борисевич
Коронавирус: свежие цифры
  1. «Муж старше моей мамы на два года». История пары с большой разницей в возрасте
  2. На продукты, лекарства и детские товары подняли НДС. Рассказываем, что может заметно подорожать
  3. В Беларуси с начала пандемии — 235 859 человек с COVID-19. Сколько новых случаев обнаружили за сутки
  4. Цепи солидарности, около 100 задержанных. Что происходило в Беларуси 23 января
  5. Выросла на ферме и вышла замуж за парня, с которым встречалась 10 лет. Лучшая биатлонистка прямо сейчас
  6. Умер Ларри Кинг
  7. В Беларуси произошли массовые прорывы теплосетей. Неужели все так плохо?
  8. «В акциях участвует немногочисленное количество человек». Столичная милиция сообщила о 100 задержанных
  9. Пять лучших сериалов о сексе, от которых точно кайфанут зумеры
  10. В Борисове горел дом: погибли четыре человека
  11. Норвежская компания Yara отреагировала на заявления «Беларуськалия» по возврату уволенных работников
  12. «Леха, выходи». В России на акциях в поддержку Навального рекордное число задержаний за 10 лет
  13. «Даже взгляд сфокусировать не мог». Поговорили с родными ученика, который после школы с ЧМТ попал в больницу
  14. В ТЦ «Пассаж» конфликт: предприниматели остались без света, работать не пускают охранники
  15. 18-летней Софии, которая расписала щиты военных, дали два года колонии. Ее другу — полтора
  16. Условия, отношение и распорядок. Что пишут о жизни в колонии и СИЗО фигуранты «политических» дел
  17. Новый КоАП вводит правило «первого раза» для водителей: за какие нарушения сначала не будет штрафа
  18. «Не уверен, что он сам в этот колодец бы прыгнул». Родители о гибели 10-летнего мальчика в Пуховичском районе
  19. В Совбезе ООН выступили Тихановская и Латушко — напомнили о репрессиях. Постпред Беларуси спросил о свободе слова
  20. Двое детей, с женой в разводе. Кто тот минчанин, который поджег себя на площади Независимости
  21. История врача, который два раза переболел ковидом и четыре раза был задержан — но не теряет оптимизма
  22. «Поток ринувшихся к границе превратил окраину Бреста в «прифронтовую полосу». Как нашим уже пытались запретить выезд
  23. В России ищут 80 вагонов для поставки бронетранспортеров БТР-80 в Беларусь. Разбираемся, в чем дело
  24. Милиция так и не смогла найти, кто повредил мотоцикл байкера, который лихо уходил от погони ГАИ во время протестов
  25. Московский суд арестовал белорусского бойца Алексея Кудина на два месяца
  26. Послы Польши и Литвы так и не вернулись в Минск после отзыва в свои столицы осенью. Это надолго?
  27. Минск лишили права проведения чемпионата мира по современному пятиборью
  28. ТВ-горки и стенки канули в прошлое. Дизайнеры рассказали, какие полки и TV-тумбы в тренде
  29. Где жили и отдыхали руководители Беларуси до Лукашенко
  30. Опасный прецедент. Во что нам может обойтись отказ Yara от контракта с «Беларуськалием» (и почему все это важно)


Марта Мартынюк,

Фота: Брэсцкая газета
Фота: Брэсцкая газета
Анатоль Брытун з поспехам сумяшчае працу ў Брэсцкай мытні і напісанне прыгодніцкіх раманаў пра Белавежскую пушчу. Акрамя таго, ён вядзе папулярны блог і актыўна абараняе беларускую гісторыю на форумах.

Член Саюза пісьменнікаў Беларусі, аўтар кнігі "Пах мускусу" (2012 год) і іншых гістарычна-прыгодніцкіх твораў распавёў "БГ" аб сваім жыцці і творчасці.


Кароткая аўтабіяграфія:

Нарадзіўся ў вёсцы Баранцы Жабінкаўскага раёна. Пасля васьмі класаў Верхалескай школы вучыўся ў тэхнікуме ў Пінску, затым паступіў у сельгасакадэмію. Працаваў інжынерам у дырэкцыі "Галоўпалессеводбуда". Пасля працы працягваў вучобу ў Брэсцкім педагагічным інстытуце на факультэце грамадскіх прафесій. Пасля вучобы прапанавалі працу гіда-перакладчыка ў БММТ "Спутнік", "Інтурысце" і "Інтурбюро". Праз некаторы час, дзякуючы веданню замежнай мовы, стаў інспектарам Брэсцкай мытні, дзе працую ўжо больш за дваццаць год.

- Калі у Вашым бурным жыцці з’явілася вага пісьменства?

- З дзяцінства я быў летуценнікам, інакш кажучы, хлопчыкам, які марыць. Надта ўжо любіў прыгодніцкія кнігі. У сельскай бібліятэцы быў самым адданым чытачом. І калі чытаў, дык цалкам акунаўся ў гэты мір, падавалася, што там і жыву. Даходзіла да смешнага. Напрыклад, чытаю "Рабінзона Круза" Даніэля Дэфо. Толькі ўявіце сябе, чалавек 15 год жыў самотна на востраве, і тут бачыць чалавечыя сляды! Мне робіцца жудасна. Ашаломлены, выбягаю на вуліцу, гляжу: маці, бацька - я не адзін на гэтым востраве! Вось так веру ў тое, што чытаю.

А пісаць я пачаў, калі з’явіліся камп’ютары. Невялічкія апавяданні на старонку-дзве. Нікому не даваў чытаць…

У той час я даглядаў маці, мы шмат з ёй пра мінулае размаўлялі. І аднойчы пачуў ад яе, што мой дзед і прадзед раней жылі ў Белавежскай пушчы, працавалі там ляснічымі, стражнікамі. А мая бабуля зрэдчас мянушыла дзеда "упартым ятвягам" (ятвягі жылі паміж Нёманам і ракой Нараўкай, там дзе Белавежская пушча). Але якія ятвягі ў XIX стагоддзі? З інтэрнэта даведаўся, што пры першым перапісе насельніцтва 1863 года 25 тысяч чалавек запісаліся ятвягамі.

Так я даведаўся аб сваіх цікавых каранях. Мае продкі жылі ў цэнтры пушчы. Падчас Першай сусветнай вайны іх выселілі. Мой дзед са сваім бацькам стралялі кайзераўцаў, якія пілавалі дубы і забівалі зуброў. Калі ў 1915 годзе нарадзіўся мой бацька, роды прымалі мой дзед і прадзед, гэта значыць, муж і свёкар для маёй бабулі. І аккурат немцы выйшлі да іхняй хаты: іх прывялі сабакі. Калі афіцэр убачыў, што двое мужчын прымаюць роды ў жанчыны, ён загадаў не забіць, а пасадзіць усю сям’ю на воз і ад’ехаць без права вяртання за 100 вёрст ад Белавежскай пушчы.

Акрамя таго, мяне заўсёды здзіўляла… Ёсць Аляска, і Джэк Лондан напісаў дзесяткі кніг пра яе. Ёсць прэрыі, і Фенімор Купер напісаў шмат прыгодніцкіх кніг пра іх. Ёсць фільмы і кнігі пра Шэрвудскі лес, дзе жыў Робін Гуд. А ў нас самы лепшы і прыгожы лес на ўсю Еўропу, але няма ніводнай прыгодніцкай кнігі. І я пачаў фантазіраваць... Так з’явіўся раман "Пах мускусу".

- Які шлях прайшла кніга ад напісання да друку?

- Калі па-праўдзе, дык я напісаў большы раман, чым выдалі. Падзеі ў рамане пачыналіся ў 1840 годзе, а заканчваліся ў 1917-м. Калі перанёс гэта на кнігу, дык атрымалася вельмі аб’ёмна, прыйшлося частку з рамана выключыць. З гэтай часткі пазней напісаў дэтэктыў.

У 2009 годзе паслаў рукапіс у часопіс "Полымя". Праз два месяцы атрымаў навіну, што збіраюцца надрукаваць. Раман у часопіснай версіі з’явіўся ў першых нумарах "Полымя" за 2010 год.

Як дзяржслужачы я не маю права атрымліваць грошы ад фундатара, прыйшлося кнігу выдаваць за свае ўласныя грошы. Хачу з удзячнасцю адзначыць, што палову з 300 экзэмпляраў выкупіла Брэсцкая мытня для сваіх служачых. Частка пайшла ў бібліятэкі, частка - у кнігарні, а рэшта разыйшлася па родных і сябрах.

- Якая мэта Вашай творчасці?

- Запоўніць недарэчны прабел адсутнасці прыгодніцкіх кніг пра Белавежскую пушчу. На сённяшні дзень сустрэў толькі адну мастацкую кнігу. Няма ніводнай прыгодніцкай кнігі, ёсць процьма навуковых прац, карт, альбомаў. А прыгодніцкая кніга можа замяніць цэлы калектыў тых, хто займаецца папулярызацыяй самага лепшага куточка старажытнай нашай краіны. Маю надзею, што, калі чалавек прачытае "Пах мускусу", ён захоча наведаць пушчу. У кнізе шмат чаго з гісторыі пушчы, з адносін чалавека да лесу, адносін паміж людзьмі.

- Чаму Вы абралі беларускую мову для творчасці?

- Калі паехаў працаваць у Расію, на Пскоўшчыну, з маёй мовы часцяком жартавалі. Мне падавалася, што я гавару па-руску добра, але расіяне гавораць зусім па-іншаму. І я пачаў адрозніваць беларусаў па мове (смяецца). Акрамя таго, ведаючы беларускую мову, разумею мовы славакаў, чэхаў, сербаў, харватаў… Чытаю старажытныя летапісы, гістарычныя дакументы. Беларуская мова - праўдзівая, славянская, сапраўдная мова. Пройдзе час, і ўсё адродзіцца.

- Чаму ж беларусы больш па-руску размаўляюць, як лічыце?

- Гэта яшчэ адчуванне савецкай прапаганды. Калі б не паехаў у Расію, калі б не працаваў перакладчыкам, дык можа і не звярнуў бы ўвагу на беларускую мову. Але наша мова дзівосная. Напрыклад, звыклае слова "дурань". Я знайшоў, здаецца, больш за сорак сінонімаў у беларускай! (смяецца)

- А на працы Вы размаўляеце па-беларуску?

- Зрэдчас. Калі на чыгунцы працаваў, здаралася. Я нават апавяданне напісаў пра гэта.

У купэ цягніка Масква - Варшава сядзяць паляк, рускі і беларус - прафесар з Мінска. Я пачуў, што размаўляе ён на беларускай мове. Раздаваў дэкларацыі і размаўляў з рускім на рускай, з палякам на польскай, з беларусам на беларускай. Выйшаў і пачуў, як паляк кажа: "О, як у вас мытнікі выдатна вышкаленыя! На трох мовах гамоніць і не запінаецца!"

- Ці рыхтуеце Вы чытачам нешта ў хуткім часе?

- Тыдзень таму я выслаў у "Літаратуру і мастацтва" прыгодніцкі раман, напісаны па звестках, якія чуў з дзяцінства. Мне падаецца, гэта будзе найлепшы твор з таго, што дагэтуль напісаў. Мяркую, што лепш, чым раман "Сяліба", ужо і не напішу. Гэта твор пра майго дзеда, які пражыў сто год, пяць з іх правёў у Амерыцы на заробках, перажыў бежанства падчас Першай сусветнай вайны, затым рэвалюцыю, савецкую ўладу, польскую, немецкую акупацыю, ізноў савецкую. Дзед быў надта цікавы, ведаў англійскую мову, польскую, рускую і тутэйшую - беларускі палескі дыялект. Акрамя таго вывучыў на памяць усю Біблію.

- Як Вы кантактуеце з чытачамі?

- У мяне ёсць блог britun.blog.tut.by, яго чытаюць, мне пішуць. Як цяпер кажуць, мой рэйтынг папулярнасці па блогах Брэсцкай вобласці часам дасягае 5-6-га месца, а па Беларусі - 93-га.

Аднойчы стварыў на гістарычным форуме Tut.by тэму "Для тых, хто цікавіцца сваёй старажытнай гісторыяй". Дык яна - сапраўдны рэкардсмен на Tut.by. Інакш кажучы, за два гады больш за 180 тысяч наведвальнікаў і 20 тысяч каментарыяў. Значыць, людзям падабаецца весці са мной электронную гутарку. Звярнуў увагу, што наведвальнікі чакаюць мае пасты па гісторыі нашай старажытнай Беларусі…. Проста суха апісваць гістарычныя факты - гэта не вельмі цікава чытачам, а калі вядзеш гамонку ці спрэчкі з жартамі, як цяпер кажуць, крэатыўна, дык атрымліваецца нашмат цікавей. Акрамя таго, папутна займаюся папулярызацыяй беларускай мовы.

Можа, гэта будзе гучаць трохі пафасна, але варта зведаць свой, самы для нас прыгожы край і аддана любіць гэтую сваю святую зямлю. Іншай нам не дадзена, дый непатрэбна. 
-14%
-10%
-20%
-15%
-5%
-10%
-15%