Зміцер Панкавец,

Фота svaboda.org
Ёсць такі стэрэатып, што беларускія землі не надта багатыя на карысныя выкапні. Маўляў, ёсць толькі соль ды торф, і больш нічога. А тут урад абвяшчае аб пачатку амбіцыйнага праекта па адкрыцці прамысловага парка "Палессе - Лельчыцы". Мэта — здабыча карысных выкапняў.

Славуты геолаг, член-карэспандэнт Акадэміі навук Радзім Гарэцкі адказаў на некалькі пытанняў "Нашай Нівы".

"НН": Беларускі Рур пад Лельчы­цамі — гэта рэальнасць?

Радзім Гарэцкі:
Дакладна сказаць не можам. Там ёсць вялікія паклады бурага вугалю, соляў, рассыпныя радовішчы (горныя пароды, мінералы). На паўднёвай мяжы ёсць крэйда і мергель. А на поўначы рэгіёна можа быць бурштын. Пры пэўных абставінах гэтая мясціна сапраўды зможа ператварыцца ў "беларускі Рур".

"НН": А чаму дакладна не можаце сказаць? Кепска даследавана?

РГ:
Слабавата. Геалагічныя здымкі праводзіліся, але не настолькі дасканалыя, як хацелася б. Яшчэ дакладна не можам сказаць, якія аб’ёмы там розных карысных выкапняў. Вельмі добра, што на гэтыя мясціны звярнулі ўвагу. Пры спрыяльных умовах гэта можа сябе апраўдаць.

"НН": Галоўнай будзе здабыча вугалю?

РГ:
Я вось якраз гэтага і баюся, што ўсё будзе сканцэнтравана на вугалі. А там жа шмат усяго, апроч вугалю. Нават уран ёсць! Трошкі золата маецца. Патрэбная комплексная распрацоўка мясцін, а не аднаго толькі выкапня, як было ў нас у СССР. Здабывалі, скажам, адзін вугаль, а ўсё астатняе проста выкідвалі.

"НН": Ці якасны беларускі буры вугаль?

РГ:
Ён ва ўсім свеце не вельмі якасны. Канечне, той вугаль, які здабываецца ў Данбасе, нашмат лепшы. Але і наш някепскі. Ён знаходзіцца недзе ў прамежкавым стане паміж каменным вугалем і торфам. Шмат чаго можна рабіць з нашага вугалю — і алівы, і вадкае паліва.

"НН": Гэтага вугалю сапраўды так шмат?

РГ:
Хапае, але яшчэ раз паўтаруся, што дакладна не падлічана. Тут яшчэ варта адзначыць складаныя ўмовы працы. Гэта балоты. Гідрагеалогія будзе нялёгкай, як будуць паводзіць сябе падземныя воды. Шмат пытанняў, ці гэта будзе кар’ер, ці шахта. Калі шахта, ці гэта будзе нахільная ці вертыкальная. Што рабіць з вадой. Я быў на падобных радовішчах у Польшчы і Германіі, дык там адпампоўваюць ваду ў рэчкі ці некуды яшчэ. У Мікашэвічах не так шмат вады, але там яе таксама адпампоўваюць. Трэба падлічыць, ці не будзе даражэй качаць гэтую ваду (аграмадныя грошы за электрычнасць) за тое, што здабудзецца. Ёсць такі панятак "ТЭА" (тэхнічна­эканамічнае абгрунтаванне), ад яго правядзення будзе шмат залежыць. У нас жа часта бывае, што спачатку робяць, а потым падлічваюць.

"НН": А што датычыць солі, яе там больш, чым у Салігорску?

РГ:
Соль і калійная, і харчовая ёсць у Тураўскай дэпрэсіі (паніжэнні зямной паверхні). Таксама соль ёсць на выступе Мікашэвічы — Жыткавічы. Туды вока ўжо паклаў расійскі алігарх Гуцэрыеў. Цяжка сказаць, ці больш яе, чым у Салігорску, але яна дакладна ёсць. А калійныя ўгнаенні — гэта ж траціна валютнай выручкі краіны.

"НН": У Беларусі ёсць сланцавы газ?

РГ:
На выступе Жыткавічы — Мікашэвічы дакладна маюцца сланцы. Там пластамі паміж сланцамі, аргалітамі, пясочкам можа быць і сланцавы газ. Але ж яго вельмі цяжка здабываць. Толькі амерыканцы пакуль маюць неабходную тэхналогію. Нам, можа быць, яшчэ ранавата.

"НН": А ці глыбока знаходзяцца нашы карысныя выкапні?

РГ:
У Глушкавічах граніт, напрыклад, на паверхні. Вугаль залягае дзесьці на глыбіні 50—250 метраў. Калі ўжо на глыбіні 500 метраў, то здабываць яго вельмі цяжка.
-20%
-15%
-30%
-20%
-20%
-20%
-40%
0069631