/

Ректор Академии управления Вячеслав Данилович дал интервью газете «Звязда» и попытался объяснить древние истоки современного белорусского флага. Объясняем, что не так в его рассуждениях.

Фото: Дмитрий Брушко, TUT.BY
Вячеслав Данилович (слева). Фото: Дмитрий Брушко, TUT.BY

По мнению Даниловича, «добра знаёмая грамадству і нічым не заплямлемая сімволіка БССР, прынятая ў 1951 годзе», имеет «глыбокія сэнсавыя пласты».

— Тут вам і старажытны славянскі колер сонца і жыцця — чырвоны: яшчэ з часоў старажытнай Русі славяне баранілі свае землі пад чырвонымі сцягамі, сцяг ВКЛ цягам некалькіх стагоддзяў таксама быў чырвонага колеру, як і сцягі ССРБ, ЛітБел і БССР да 1951 года. Дадайце сюды больш сучасную трактоўку — колер крыві, якую продкі пралілі за свабоду — усё разам выходзіць вельмі сімвалічна. Калісьці пры БССР вучылі, што зялёны — гэта колер беларускіх лясоў. Але, калі заглыбіцца далей у славянскую сімволіку, — гэта колер багіні Лады — захавальніцы ладу ў сям'і, грамадстве, дзяржаве. Арнамент на нашым сцягу — увогуле з’ява для дзяржаўнай сімволікі вельмі рэдкая, калі яго прачытаць з пункту гледжання народнага сімвалізму — гэта сімвал засеянага поля, якое дасць ураджай. Велізарная станоўчая канатацыя закладзена ў гэты сцяг, і ці варта было штосьці кардынальна мяняць?

Как уже объяснял TUT.BY историк Сергей Емельянов, «у старажытнасці першасным сімвалам быў герб, а сцягі былі абсалютна розныя. Часцей за ўсё ў якасці „дзяржаўных“ выкарыстоўваліся сцягі (штандары) манархаў».

Действительно, герб «Погоня» стал государственным в Великом княжестве Литовском во второй половине 14-го века, хотя ее первое изображение известно с более ранних времен. На договоре 1330 года между Полоцком и Ригой стояла печать полоцкого князя Наримонта-Глеба, на которой изображен всадник, повернутый в левую сторону, с мечом. Всадник с мечом на фоне геральдического щита был на печатях Ягайло и Витовта. Именно с тех пор «Погоня» начала считаться официальным символом Великого княжества. А вот бело-красно-белый флаг появился в 1917 году.

— Сцягі (харугвы) эпохі Сярэднявечча і Ранняга Мадэрну не маюць прамой сувязі з сучаснымі сцягамі, толькі апасродкаваную, — говорит Емельянов. — Пра савецкі сцяг я проста маўчу — яго ўжывалі не як нейкую «пераемнасць» ад даўніх часоў, а, наадварот, як сімвал адмятання мінулага і рэвалюцыйных пераўтварэнняў.

— У часы ВКЛ сапраўды ўжываліся чырвоныя штандары (з Пагоняй або Калюмнамі), але не толькі чырвоныя. З якімі мэтамі і ідэямі так рабілася, можна толькі здагадвацца, — комментирует историк.

По его словам, традиция именно государственных флагов стала распространяться постепенно. В европейских странах (за некоторыми исключениями) это происходило в XIX — начале XX века.

— Можна сказаць, што чырвоная паласа з’явілася на БЧБ-сцягу ад чырвонага штандару ВКЛ. Але на тым сцягу, які заснаваны на традыцыі, а не прыдуманы бальшавікамі.

Что касается зеленого цвета, то Сергей Емельянов ранее уже говорил нам о его сочетании с красным:

— Сцяг — вытворнае ад гербу. Прасцей кажучы, гэта схематычная перадача колераў гербу. «Пагоня» (на пунсовым полі срэбны вершнік збройны з мечам) мае два колеры — пунсовы (геральдычны «чырвоны») і срэбны (геральдычны «белы»). Пунсовы колер адносіцца да «эмаляў», срэбны — да «металаў» (гэта групы колераў у геральдыцы). Эмалі і мэталы павінны чаргавацца.

При этом эмаль с эмалью или металл с металлом не сочетаются. Создатели флага БССР об этом не знали, поскольку и красный, и зеленый цвета представляют собой эмаль.

У историка есть сомнения и о зеленом цвете богини Лады.

— Такія ўяўленні пра багіню Ладу — вынік працы «кабінетных» даследчыкаў ХІХ-ХХ стагоддзяў. Тым болей, няма ніякіх звестак, што «колер Лады — зялёны».

-12%
-40%
-40%
-23%
-50%
-10%
-15%
-30%
-25%
-20%
0071696