Аляксей Вайткун,

Андрэй Лянкевіч, беларускі фатограф, нарадзіўся ў 1981 у Гродне. У 2004 годзе атрымаў ступень бакалаўра эканамічных навук у БДУ. У 2004-2005 вучыўся ў Caucasus Media Institute ў Ерэване ў межах праграмы World Press Photo, які скончыў з адзнакай. Дыпломным праектам была гісторыя пра Езедах – малаколькасны народ Арменіі. Па выніках праекта была выдадзена кніга.

У 2006 годзе ўздзельнічаў у міжнародным фотапраекце "Зона": 12 фатографаў з краін Еўрасаюза і памежных з ім працавалі над фотарэпартажамі на тэму "Мяжа". У верасні 2007 года ўдзельнічаў у Focus on Monferrato майстар-класе. У 2008-м працаваў над серыяй фатаграфій пра сучасную сям'ю ў межах стыпендыі асацыяцыі Pour l'Instant (Ніёрт, Францыя).

Выкладае курс фотажурналістыкі у Еўрапейскім гуманітарным універсітэце. З 2005 года супрацоўнічае з European Press Photo Agency (EPA). У 2007 далучыўся да Anzenberger agency.

У 2001-2008 гадах працаваў у газеце "Наша Нiва". Таксама супрацоўнічаў з такімі выданнямі, як New York Times, Le Figaro, Newsweek, Die Zeit, Spiegel, GEO, GEO Lino, International Herald Tribune, "Огонек".

Правёў каля 30 выстаў як у Беларусі, так і за мяжой: у Аўстрыі, Бельгіі, Германіі, Італіі, Літве, Польшчы, ЗША, Нарвегіі, Украіне, Францыі, Чэхіі, Швецыі, Эстоніі.

Андрэй Лянкевіч стаў госцем партала TUT.BY у межах аўтарскага праекта Аляксея Вайткуна "Асабістая справа".

Внимание! У вас отключен JavaScript, или установлена старая версия проигрывателя Adobe Flash Player. Загрузите последнюю версию флэш-проигрывателя.


Скачать видео

Добры дзень! Нарэшце вы прыйшлі да нас. Чаму не прыходзілі раней?

Гэта не сур'ёзна! Таму, што заўсёды хочацца гаварыць пра нейкія рэчы, якія варта абмяркоўваць, паказваць. А так проста расказваць, што вось я такі, раблю фотавыставы...

Вам здаецца, што гэта не цікава астатнім?

Я не ведаю, магчыма, і так.

Мне здаецца, гэта цікава. Вы згодны з тым, што прэса падае вас як вядомага беларускага фатографа.

Не, не згодны.

Вы адвяргаеце сваю вядомасць?

Не, тут гаворка не пра тое - вядомы ці не. Я проста малады фатограф, які робіць першыя крокі ў фатаграфіі. Калі я стажыраваўся ў Арменіі, там казалі, што да 30 гадоў вы не павінны лічыць сябе фатографамі, таму што да гэтага ўзросту – вы проста маладыя людзі, якія развіваюцца і шукаюць сябе, а таксама шукаюць тое, пра што хочуць распавядаць з дапамогай фатаграфіі. Таму лічу, гэта больш такія сучасныя, PR – маркетынгавыя размовы.

Калі я вас правільна разумею, паколькі вам няма 30-ці, то вы ўсё яшчэ ў пошуку?

Так, але я ўжо вельмі блізка падышоў да таго, чым я канкрэтна хачу займацца ў сваім жыцці. Напрыклад, апошні месяц быў вельмі сур'ёзным перыядам у маім жыцці і я на 99 ад соткаў адышоў ад фатаграфавання навін і ад працы ў сусветным агенцтве навін. Так што можна ўпэўнена сказаць - так, я пераключыўся цалкам на іншыя рэчы, якімі мне заўсёды хацелася займацца.

Цікава, а што вы будзеце рабіць пасля 30-ці?

Справай займацца.

Гэта значыць, зараз вы будзеце гаварыць: "Ну-у, цяпер я ўжо займаюся справай і вырашыў, што гэта менавіта тое самае" ...

Не. Гэта ж такі працэс ... Леанарда да Вінчы, калі быў малады, напісаў: "Любыя веды пачынаюцца з адчування". І я думаю, што ў мяне якраз гэты перыяд прыходу адчування таго, чым я хачу займацца, што варта зрабіць, для чаго я нарадзіўся, адчуванне таго, што за мяне ніхто іншы не зробіць, у фатаграфіі - у тым ліку. Так што, гэта адчуванне таго, як трэба ісці па жыцці далей.

Скажыце, а фатаграфія таксама пачынаецца з адчування?

Вядома. У мяне былі тэмы, якія я не пачынаў фатаграфаваць год ці прыблізна такі перыяд. Час, калі ты думаеш - як ты хочаш гэта паказаць, з дапамогай чаго і самае галоўнае, што ты хочаш расказаць пра дадзеную падзею. І толькі тады ты выбіраеш камеру, плёнку або лічбу, каляровае або чорна-белае, і толькі потым прыходзіш і робіш першых 20-30 плёнак , а пасля разумееш, што, спакойна, гэта – ўсё няправільна, і пачынаеш спачатку. І з цягам часу ўжо знаходзіш патрэбнае.

Гэта значыць, спачатку вы падышлі з аднаго боку, зрабілі першыя 30 плёнак, вырашылі, што гэта не тое. Падышлі з другога, зрабілі яшчэ 50 ...

І пасля гэтага толькі пачынае вымалёўвацца тое, што менавіта ты хочаш сказаць. Таму, што часам проста не ведаеш, што ты хочаш сказаць, а толькі адчуваеш гэта і потым ужо бачыш – так, дакладна, гэта!

Скажыце, а якія фактары павінны сыйсціся, каб атрымалася тая самая фатаграфія?

Мабыць, на 200 ад соткаў адлюстраваць тое, што вы жадаеце аб гэтым сказаць, і ўсё.

Гэта значыць, калі вы зразумелі, што склалася гэта, гэта і гэта і атрымалася як раз тое ...

…Пра што хацелася расказаць. І фатаграфіі тут - як вынік працы, якая ўжо прайшла ўнутры. І вось яна, хоп! — спусцілася з нябёсаў!

Перад эфірам вас пачалі фатаграфаваць і вы неяк крышку сумеліся. Чаму?

Таму, што мне страшна не падабаецца, калі мяне фатаграфуюць, мабыць, таму, што я ведаю вынік, і гэта тая сітуацыя, якую ты не кантралюеш.

Вас палохае бескантрольнасць?

Гэта адзін бок сітуацыі. А з іншага боку, я канкрэтна ведаю – тое , што будзе паказана фотакамерай, можа быць абсалютна розным, і ў такі момант лепш грымасу зрабіць ці адвярнуцца, паводзіць сябе абсалютна стэрэатыпова, толькі тады ты на нейкую долю наблізіш тое, што будзе менавіта ў камеры.

А чаму вы не дапускаеце думкі, што, напрыклад, фатограф, не важна хто, які ўзяў і фатаграфуе , што менавіта ён выйдзе на вас сапраўднага нейкiм сваiм, асаблівым шляхам?

Я дапускаю. Таму, вядома, і не хачу. Таму, што я сам фатограф і я ведаю, што гэта такое. Гэтыя веды я атрымаў, дзякуючы практыцы два гады таму ў Італіі. Я зразумеў, што людзі, якіх я фатаграфую, нават і блізка не разумеюць, што атрымаецца ў выніку. Яны маюць у галаве тую фатаграфію, якую яны хацелі б бачыць. І ім здаецца, што я зраблю менавіта такі здымак. А гэта проста крах, таму што такога ніколі не бывае. Дарэчы, я прыйшоў да таго, што цяпер я не заўсёды бяру з сабой фотаапарат.

А вы не баіцеся ўпусціць тыя самыя дзве секунды для таго самага здымка?

Не. Я раскажу вам шмат гісторый на гэтую тэму. Фотаздымак там, дзе вы яго шукаеце і там, дзе вы яго бачыце. І калі вы нацэленыя на нейкую тэму - шукаць, паказваць і размаўляць, то ўсё так складваецца, што фатаграфіі самі прыходзяць, стаяць каля вас. Вы іх бачыце і тады фатаграфуеце.

Гэта значыць, калі, ідучы на TUT.BY, вы не ставілі мэтай убачыць фатаграфію або сюжэт, то яго і не будзе?

Вы некалькі спрашчаеце. Не, я зараз фатаграфую тое савецкае, што засталося ў нашым грамадстве, пачынаючы з роспісу сцен, рэкламы, постэраў, якія за апошнія 30 гадоў не змяніліся. Іх можна ўбачыць. Ідучы на TUT.BY, я думаў пра інтэрв'ю, думаў пра тое, што я хачу сказаць. Як я і казаў, трэба рыхтавацца, думаць, фармуляваць.

А як жа імправізацыя?

А потым пачынаецца імправізацыя. Уваходзіш у атмасферу таго, што адбываецца, і ўсё - пачынаецца імправізацыя.

Тут, як я разумею, працэсу фатаграфіі таксама трэба рыхтавацца - калі ты заходзіш у атмасферу ...

Усё, само сабой, менавіта так і складаецца... Атрымліваецца такая простая, лагічная схема, пры ўмове, калі спрасціць мноства рэчаў, то так. Але ты павінен прыйсці, устаць, не спаць, паехаць і гэтак далей. Тут таксама і вялізная праца над сабой.

Якіх ахвяраў патрабуе фотаздымак? Не спаць і не есьці - гэта ахвяры?

Не ведаю.

Пражыць у Арменіі, а вы жылi… Жылi там, дзе няма гарачай вады і ўключаюць яе толькі на дзве гадзіны - гэта ахвяра?

Думаю, што не. Гледзячы з якога пункту погляду глядзець на гэтую сітуацыю. З нашага пункту гледжання, еўрапейцаў, у якіх ёсць студыі, інтэрнэт, вада, дом, ежа, добрая вопратка, то, у прынцыпе, гэта складана. Але з іншага боку — гэты малюнак вельмі суб'ектыўны. Калі глядзець на сітуацыю з зямлі, на якой мы жывём, то гэта выключная сітуацыя. Гэта нам трэба разумець, што таго, што ёсць ў нас, няма ў 60-70 ад соткаў людзей ўсёй нашай планеты.

І шанаваць. Вы пра гэта?

Я размаўляў з чалавекам, які скануе мае плёнкі і ён сказаў фантастычную рэч: "Ведаеш, адчуў, што кожны год сотні мільёнаў людзей паміраюць ад таго, што ў іх няма вады. А я палічыў, што ў маім басейне пяць тон вады, якія я кожны месяц проста выліваю ". Гэта для мяне вельмі важныя сітуацыі ў жыцці, калі людзі разумеюць сваю адказнасць за тое, што ў іх ёсць. А мы атрымалі гэта не таму, што мы такія добрыя, а таму што мы - еўрапейская цывілізацыя, якая заваявала астатнюю частку зямлі. Мы войнамі ішлі, войнамі забіралі, індзейцаў выбілі з Амерыкі, чорных зрабілі рабамі і гэтак далей. Так што гэта вельмі добра трэба разумець і несці велізарную адказнасць. Таму для мяне цалкам нармальна – жыць ва ўмовах Арменіі.

Скажыце, а вы памятаеце, калі вы ўпершыню ўзялі ў рукі фотаапарат?

Вядома. Я быў адміністратарам сайта навін, па сваёй адукацыі я радыёфізік-эканаміст. Гэта быў 2001 год. Тады з'явіўся першы лічбавы фотаапарат і камусці трэба было здымаць. У нас быў проста геніяльны шэф, які папрасіў усіх паспрабаваць паздымаць. У каго лепш за ўсіх атрымаецца, той і атрымае гэтую працу.

А ў які момант вы зразумелі, што ў вас атрымалася?

Я думаю, што, калі ты робіш першыя крокі, важна мець нейкі вынік. І вынікам былі надрукаваныя здымкі. Як зараз памятаю, у "Камсамольскай праўдзе", "Нашай Ніве".

Гэта стала своеасаблівым крытэрыем?

Так. Я думаю, што так у кожным справе, калі ты нешта робіш, шукаеш сябе і калі бачыш вынікі, бачыш, што ты запатрабаваны і табе прапануюць працу - у той момант гэта было вельмі значным.

У які момант вы зразумелі, што гэта ваша і што вам гэта цікава?

Цікавае пытанне ... Не ведаю. Мабыць, адчуванне, што мне гэта цікава, было заўсёды. У мяне ёсць думка, ад якой я не адыходжу - ёсць фатографы, якія фатаграфуюць самі сябе, а ёсць фатографы, якія спрабуюць фатаграфаваць тое, што яны бачаць вакол. Так што, мабыць, гэта было заўсёды. Кожны з нас шукае адказ на пытанне - хто ён. І шмат хто спрабуе зразумець, што робіцца вакол,па-свойму рэфлексуе. Аднак, кожнага можна аднесці да пэўных суб'ектыўных і грубых груп. Дарэчы, я зусім забыўся сказаць галоўнае - я вельмі суб'ектыўны і надзвычай радыкальны чалавек, таму ўсё, што я кажу, можна адразу забыць.

Гэта значыць, што ў вас ці ўсё белае, ці ўсё чорнае, так?

Я спрабую перайсці ў адценн, і з дапамогай фатаграфіі гэта атрымліваецца. Я магу на некаторыя тэмы выказвацца ласкава, гэта як своеасаблівая тэрапія - спрабую змяніць сябе.

Механізм фатаграфіі для вас - гэта магчымасць уздзеяння на самога сябе? Вы ведаеце, што вы максімалiст, і з дапамогай фота вы спрабуеце мяняцца, прычым, адразу. Але людзям складана мяняцца. А з дапамогай фота ёсць шляхі для адступлення, і ці можна ўбачыць сябе не такім, які вы на самой справе?

Лепш сябе разумець. Я б сказаў, што пры дапамозе фатаграфіі прыходзяць адказы на пытанні і ў пэўным пошуку адказаў. Ужо пасля таго, калі быў зроблены праект або рэпартаж, ты пачынаеш разумець, што гэта і быў адказ на твае пытанне.

Гэта вас і зачапіла ў фатаграфіі? Адказы на тыя пытанні, якя ў вас ёсць?

Я думаю, гэта было абсалютна ірацыянальным адчуваннем, што мне трэба туды ісці і ўсё. А чаму - гэта прыходзіць пазней, калі ты ўжо маеш нейкія вынікі, дасягненні ці, правільней кажучы, нейкі прадукт, які ты бачыш і можаш аналізаваць і паглядзець.

Вы вучыліся ў Арменіі. Я не хачу пераказваць вашу біяграфію, але літаральна ў двух словах, для тых, хто не ведае – што вы там рабілі?

Я вучыўся ў Арменіі. Гэта быў цікавы перыяд. Я думаю, што ёсць суперская рэч у нашым жыцці - калі мы пачынаем ісці ў правільным кірунку, то абсалютна ўсё складаецца ў нашым жыцці так,як, відавочна, павінна быць: вы бачыце адных людзей, размаўляеце з іншымі і ўсё становіцца лагічна.

Складаецца ў адну лінію, так? І ты разумееш, што ідзеш тым самым шляхам, так як трэба. Той дарогай, якая, мабыць, табе патрэбна, калі ўсе падзеі так спрыяльна складваюцца ...

Лёгкасць і ўпэўненасць. Але я ўжо заўважыў, што ўпэўненасць не можа быць стоадсоткавай, інакш ты адразу атрымаеш ад жыцця па заслугах. І тое ж самае было ў Арменіі. Я скончыў універсітэт і была такая паўза - думаю, шмат хто праз яе праходзіў ...

... Што рабіць? Чытаць аданаiменны раман Чарнышэўскага?

Лепш пазней яго прачытаць, таму што ў універсітэце яшчэ рана. Ва ўсялякім выпадку, мне было рана. І аўтаматычна выкарыстоўваецца аб'ява аб тым, што патрабуюцца фотажурналісты ў Арменіі. Я падаў запыт. І там была такая ж цікавая сітуацыя, таму што там набіралі людзей з Каўказа і я быў адзіным чалавекам, як яны казалі "адтуль". Было восем чалавек з Арменіі, 2 - з Грузіі і я - з Беларусі. І ўсё склалася. Там я сустрэў фантастычнага чалавека, Paul Lowе, пра якога я не магу не сказаць. Пашчасціла, што ён адзін год пагадзіўся выкладаць на курсах World Press Photo (WPPh).

Які сказаў тую самую фразу пра 30 гадоў?

Не,не ён. Ён сказаў больш геніяльную рэч. Мне здаецца, што менавіта такія рэчы лепш раз у жыцці пачуць, каб яно засталося і, магчыма, калі-небудзь вярнулася. Я вярнуўся да гэтых словаў год-два праз, калі зразумеў, што гэта так працуе. Paul Lowе - геніяльны фатограф і выкладчык, які прыйшоў з самага лепшага агенцтва фатаграфіі Magnum. Яго прыярытэтам была яго сям'я - дзеці і жонка. Гэта было на самай справе фантастычнай рэччу пачуць у самым пачатку кар'еры, таму што разумееш, што менавіта ты павінен выбіраць, што будзе галоўным. І, ці ты працягваеш на 200 ад соткаў выкладвацца з фотаздымкамі, альбо пачынаеш шукаць баланс і думаць аб прыярытэтах.

Мы святкавалі чарговы прыезд Пола - ён за год прыязджаў да нас тры разы і гэта ўжо быў яго апошні прыезд, перад іспытам. У Ерэване ўсе начныя клубы ўжо былі зачыненыя. Два выкладчыкі і тры студэнты – мы аб'ехалі ўсё. Што рабіць? Усё закрыта. І Пол кажа: "Пойдзем да мяне ў гатэль". І мы, у пяць гадзін раніцы, танцавалі пад ноўтбук у самым лепшым гатэлі Ерэвана. І нехта сказаў: "Пол, праз тры гадзіны - экзамен. Трэба б ужо разыходзіцца ". На што ён адказаў: "Вы зараз здалі свой самы галоўны экзамен у жыцці. Таму, што калі вам не падабаецца жыццё і вы яго не любіце, то вам няма чаго рабіць у фатаграфіі". Вось і ўсё. Гэта з такіх экстрэмальных бакоў погляд на фотаздымак - калі вам не цікава глядзець на жыццё тут і зараз, калі вам не цікавыя людзі, якiя разам з вамi, то вам няма чаго рабіць у фатаграфіі.

Як бачыце, я зараз расказваю пра вельмі суб'ектыўны погляд на фатаграфію, таму, што там ёсць столькі кірункаў, што пра гэта можна расказваць бясконца.

Гэта ж ваш погляд. Я ж вас у госці паклікаў ...

Я хачу, каб людзі, якія ўсё гэта пачуюць, не ўспрымалі мяне, як гуру.

Скажыце, як працуе ваш фотамозг? Як ён бачыць дэталі таго самага здымка?

Паўтаруся, я пачынаю паціху да яго набліжацца, фатаграфаваць, чытаць. Вядома ж, спачатку чытаць, думаць, збіраць інфармацыю і ўжо потым фатаграфаваць.

Гэта значыць, ідзе працэс падрыхтоўкі?

Да вялікіх тэмаў - вядома. Ёсць,безумоўна, вялікія камерцыйныя замовы, калі мне даюць стопрацэнтную свабоду. Тады я працую і з камерцыйнымі заказамі. А так - гэта вельмі суб'ектыўныя падыходы.

А можна прайсці міма лепшага кадра?

Не ведаю.

Вы праходзілі калі-небудзь міма?

Не ведаю.

Ці былі выпадкі, калі вы шкадавалі, што ў вас няма з сабой фотаапарата?

Не, такога не было.

Гэта значыць, вы наогул ні аб чым не шкадуе ў жыцці?

Як чалавек, якому цікава жыццё, я слухаю размовы людзей на вуліцы, гляджу, ў што яны апранутыя. Сёння, напрыклад, я фатаграфую беларускую культуру кветак, якія высаджваюць у дварах. Я пачаў хадзіць па дварах і зразумеў – гэта ж цэлая цывілізацыя. І вось чаму шкадаваць? Я гляджу на адзенне і бачу эмаліраваныя каструлі, пра якія ўжо і забыўся, што такія ёсць. Як людзі размаўляюць там паміж сабой, дзеляць, напрыклад, нейкі фарш ...

Гэта значыць, вас гэта чапляе?

І моцна. Часам я на вуліцы проста стаю. Гэта маю жонку проста забівае. Я магу проста спыніцца, калі мяне зацікавіла нейкая сітуацыя і калі я хачу ведаць, чым яна скончыцца - стаяць і слухаць.

Вы часам расчароўваецеся ў жыцці?

Ужо не. Ужо пачынаю разумець, што людзі мяняюцца ў розныя бакі - і ў добрыя, і ў дрэнныя. Гэта такі жыццёвы працэс. Мабыць, гэта разуменне прыходзіць з вопытам. Вядома ж, спачатку я, як радыкальны чалавек, моцна губляўся, калі падзеі адбываліся такім чынам, чаго я проста не чакаў і не хацеў, і здавалася, што так не можа быць, што гэта ж несправядліва. А зараз - ужо няма. Гэта жыццё ...

Вы моцны чалавек?

Я думаю, што гэтае пытанне не да мяне.

Чаму?

Я не ведаю.

Вас лёгка выбіць з каляіны? Ўчынкамі, дзеяннямі, словамі?

Так.

І… ?

У такіх сітуацыях я сябе не кантралюю. Ёсць нейкая ўнутраная інтуіцыя. Яна ў мяне ад маці. А ў маці гэта было ад бабулі. Я гэта ўжо дакладна ведаю.

Інтуіцыя на чыюсці рэакцыю?

Яна ў мяне проста ёсць. Я бачу, ужо потым, аналізуючы, што ў некаторых сітуацыях я мог бы сказаць вельмі рэзка, а я проста гэта спусціў ці, наадварот, атакую там, дзе не варта было б гэтага рабіць. Значыць, я проста адчуваю гэты момант, што я магу проста пайсці ў стопрацэнтную канфрантацыю і зрабіць так, як мне хочацца.

Але канфрантацыі руйнуюць?

Не заўсёды. Напрыклад, калі мне лыжку не даюць, я кажу, маўляў, дайце мне лыжку, я прыйшоў есці торт. А мне замест лыжкі прапануюць відэлец. Пачакайце, як я магу каву размешваць відэльцам? Мне кажуць: "У нас няма!" І тады ты ўжо ідзеш да канца.

А сітуацыі з жыцця? У адносінах з людзьмі, калі бываюць такія моманты, калі ты быццам бы ўнутры сябе ў гармонii і разумееш гэта, але часам хапае аднаго слова і ...

Давайце лепш пра фатаграфію ...

Дык гэта ж пра фатаграфiю! Бо вашы фота – гэта вы! Гэта нейкія ўнутраныя рэчы, без якіх фотаздымак немагчымы.

А я ведаю проста тысячы фатографаў, якія над гэтым не задумваюцца.

Калі вы ішлі сюды, вы думалі аб чым мы будзем размаўляць?

Я? Вось я і хачу пачытаць, што ў вас там на паперы напісана. Я ні пра што не думаў, акрамя таго, што хацеў сказаць. І ў мяне ёсць некаторыя думкі, якія я б хацеў выказаць. Калі з'явіцца неабходнасць, то я іх скажу. Яны самі сабой у размове гарманічна ўсплывуць.

Для таго, каб зразумець, адкуль бяруцца вашы фатаграфіі, адкуль бярэцца ваш здымак у Таймс, адкуль бярэцца здымак, які чапляе ,бо ён не можа ўзнікаць на пустым месцы, адпаведна, мне цікава, што там, унутры. Калі ёсць ўнутраныя пазіцыі на нейкія жыццёвыя рэчы - мне цікава, што там, каб зразумець - адкуль бяруцца тыя самыя здымкі, якія атрымліваюцца на выхадзе. Мне не цікавыя пытанні: а як, а што. Мне хочацца часам трошачкі пакапацца. І паколькі вы прыйшлі, то выбачайце…

Які здымак вы можаце назваць добрым?

Па-першае, трэба ведаць, для чаго ён быў зроблены, што ён хоча расказаць, з якімі мэтамі.

У вас на ўсе ёсць тлумачэннi?

Не на ўсё. Вы задалі канкрэтнае пытанне - добры ці не добры.

А дрэнны здымак ... Ён які?

Ён можа ў адной сітуацыі быць дрэнным, а ў другой - суперскiм.

А можа здымак быць дрэнным з-за дрэнных эмоцый? Па кампазіцыі ўсё ідэальна, ўсё сышлося, ўсё выдатна, але энергетыка - негнатыўная?

У прынцыпе, так. Усё можа быць абсалютна па-рознаму. Можа, настрой такi быў, ці яшчэ нешта.

Вы схіляеце да таго, што ўсё адносна?

На 200 працэнтаў. Але, калі мы задаем пытанне, то мы павінны бачыць, пра што мы пытаемся і што мы спрабуем аналізаваць.

Часта гавораць аб тым, што тая журналістыка, якая, па сутнасці, цікавіць сёння многіх, цынічная. А фотажурналістыка?

Я магу сказаць, што зараз адбываецца вельмі цікавая з'ява з фотажурналістыкай - апошнія тры гады ў ёй вялікі крызіс, бо ў ёй творча вядзецца пошук новых формаў і новых тэм. Але, перш-наперш - новыя формы. Што такое журналістыка? У вас ёсць адказ? У мяне, напрыклад, адказу няма на гэтае пытанне, таму што межы журналістыкі зніклі. І, як мне здаецца, есць адзіны, стары і пафасны конкурс фота, які кажа пра тое, што такое журналістыка і куды яна ідзе ...

Гэта значыць, нейкія тэндэнцыі, конкурс-заканадаўца, па сутнасці ...

... Ён таксама апошнія тры гады шукае і кажа, што журналістыка - гэта ўсё. Разумееце? Фотаздымкі кітайца, які пры дапамозе цацачных салдацікаў паўтарае старыя класічныя фотаздымкі журналістыкі. У мяне ўзнікае шок. Таму, што гэта - арт. Таму, што гэта не пра людзей. І пасля гэтага я не магу адказаць на пытанні - якія тэмы ў журналістыкі, што такое журналістыка і дзе гэтая журналістыка. Зараз з'явілася мультымедыя. А гэта журналістыка ці не? Якая пераходзіць адразу з гукамі? І гэта - журналістыка ці не?

Гэта значыць рамкі сёння плаваюць?

Я не кажу пра тэмы, я ўжо сказаў пра іх, расказаўшы пра салдацікаў, якія ставілі ў форму старых фатаграфій. Гэта журналістыка?! Тады ў мяне ўжо вельмі шмат пытанняў.

На якія тэмы сёння ёсць попыт?

Я ведаю, што ў друкаваных СМІ за апошнія два гады эканамічнага крызісу попыту няма ні на якія тэмы. Таму, што фрылансеры адміраюць - я чалавек радыкальны, таму ўсё малюю такімі фарбамі. На самой справе сітуацыя такая, што ў фрылансераў-фатографаў заказаў мала, а ў фрылансераў-журналістаў заказаў няма наогул. Сродкі, за якія сёння друкуюцца газеты, у асноўным - грошы рэкламы. Бюджэты рэкламныя зменшыліся, грошы пайшлі ў інтэрнет. Таму і з'яўляецца мультымедыя. Так што мне таксама цяжка, з аднаго боку. А з іншага боку, я пачаў больш працаваць над вялікімі тэмамі.

Пачакайце ... Вы - гэта іншае. Вы - творчы чалавек, і па сутнасці, сёння вы можаце займацца тым, чым вам падабаецца.

Я думаю, што такіх людзей мала.

Але вы - не выключэнне?

Не.

І вы ўсё роўна павінны адказваць на кан'юнктуру?

Не, не павінен. Я проста спрабую знайсці фінансавую падтрымку, таму што я прыдумляю. І часам яе знаходжу. З іншага боку, ёсць заказы, якія дапамагаюць мне проста існаваць. Я працую на 99 працэнтаў апошнія два з паловай - тры гады. І гэта дапамагае мне існаваць тут і рабіць тое, што я хачу. Кожны ў сваім жыцці шукае нейкі баланс. І тут такі баланс паміж фінансамі і тым, што вы хочаце па-сапраўднаму паказваць.

Але вы ідзяце ад тэмы, а не ад фінансаў?

Вядома, ад тэмы. Я ведаю, што будзе такая тэма, як прэзідэнцкія выбары, пра якія ніхто не ведае, калі яны будуць, але ж яны будуць. І я ведаю, што ў мяне будуць заказы. Зразумела, што я паеду сустракацца з дырэктарамі, буду размаўляць з імі, шукаць тэмы, абмяркоўваць…

Скажыце, а вось гэта перакананне, што попыт заўсёды на крывішчу, не важна дзе - у журналістыцы або дзе-небудзь яшчэ ... Гэта ёсць?

Я думаю, што гэта стэрэатып. Мне так здаецца. Гэта па-першае. Па-другое, я хацеў бы сказаць ... Я тыдзень таму прачытаў цікавыя дэбаты ў livejournal, пры чым усё гэта пісаў мой знаёмы, наконт таго, што людзі ўсё зарабляюць на крыві. Я б хацеў сказаць:”Людзі, запомніце назаўсёды! Калі вы думаеце, што журналісты на крыві зарабляюць грошы, то вы памыляецеся! І калі вы хочаце зарабляць грошы - не ідзіце ў журналістыку, іхтам няма!” Гэта людзі, якія маюць самыя звычайныя заробкі. Гэта - міф! Я не бачыў багатых журналістаў. Вядома ж, у мяне не вялікі жыццёвы вопыт, але я не бачыў багатых фотажурналістаў.

Раз ужо пачалі аб міфах ... Яшчэ аб якіх-небудзь міфах распавядзіце нам…

Лепш распавядаць тыя ці іншыя рэчы з прывядзеннем прыкладаў з жыцця. Вельмі блізкі мой знаёмы, Джэймс Хіл, фатограф, які працуе на кантракце ў “Нью-Йорк Таймс” і жыве ў Маскве. Пасля вяртання з Іраку, дзе ён быў 3 тыдні ці месяц, ён месяц не мог увайсці ў нармальнае маскоўскае жыццё… Шок…

А вы не лічыце, што гэта занадта дарагая цана?

Гэта пытанне для такіх людзей, як ён.

А вы паехалі б у Ірак?

Я? Не.

Чаму?

Па-першае, я не гатовы туды ехаць. Таму, што зусім не проста паехаць туды, дзе забіваюць людзей. Трэба прайсці школу экстрэмальнай журналістыкі, і нават дзве - адну пад Нью-Йоркам, а іншую - у Лондане. Я не ведаю, колькі там доўжыцца тэрмін навучання ...

А псіхалагічна?

Не, не гатовы. Я гэта ведаю на сто працэнтаў. Ці бачыце, гэта не тая сітуацыя, да якой мы прызвычаіліся. Там людзі жывуць цалкам ў іншых умовах. Там бомбы выбухаюць, там страляюць, людзі ходзяць са зброяй.

Вы не гатовыя, таму што вам… боязна?

Я не гатовы, таму што я не ведаю, як я буду сябе паводзіць у экстрэмальнай сітуацыі. Я не ведаю, як выглядае зброя, не ведаю на якой адлегласці па гуку ад мяне будзе выбух і за якую сцяну хавацца. Таму што, напрыклад, ад Калашнікава няма сэнсу хавацца за сцяной, таўшчынёй у адну цэглу. Ёсць рэчы, якія трэба ведаць, калі туды едзеш. І я не бачу там тэм для сябе. Ну, і ў мяне не было прапаноў. Калі б прапанавалі - я б падумаў. А так - у мяне ёсць выбар і я не хачу. Мне цікава і ў Беларусі.

Якія асабістыя якасці вам дадаў фотаздымак?

Не ведаю. Але я думаю, што я развіў у сабе цікавасць да жыцця і самааналіз.

Вы лічыце, што развілі гэтыя якасці дзякуючы фота?

Я ўпэўнены. І я гэта ведаю. Вялікае дзякуй я хацеў бы сказаць Анатолю Клешчуку, таму што ўпершыню я ўбачыў у газеце "Звязда" нейкі фотаздымак традыцыі тысячагадовай даўнасці. І калі я гэта ўбачыў, у мяне быў культурны шок. І, менавіта, з гэтага ўсё і пачалося. Так што, дзякуй Анатолю!

І па гэтай тэме вы зараз рыхтуеце кнігу?

Так, я і хацеў расказаць пра працэс. Я прыйшоў здымаць традыцыі, але калі ты пачынаеш паглыбляцца ў нейкую тэму, то пачынаеш разумець, што традыцыі - гэта верх айсберга. А ёсць тое, у чым мы жывем і я ўпэўнены, што хрысціянства толькі сёння па-сапраўднаму ўваходзіць у наша жыццё. І я пачаў фатаграфаваць сакральных птушак, камяні, расліны і проста прадметы, сакральныя для беларусаў. І я не гляджу на паганства, як на рэлігію, таму што мне здаецца, што гэта вузка і проста. Таму што для мяне паганства - стыль жыцця, жыццё ў балансе з прыродай. Мы ўсе памятаем выказванне, што мы можам і горы згарнуць і рэкі назад паварочваць. Усё глупства. Рэкі зноў цякуць як ім і трэба. Павярнулі? На колькі? Забудзьцеся. Я думаю, што прырода нашмат мацнейшая і разумнейшая за нас.

Згодны… Трэба прыслухоўвацца...

Бачыце, колькі распавёў, а пачалося ўсё з традыцый. Такіх вось простых. Калі ты бачыш чалавека, то, часам, гэта адзін чалавек з 20-30, хто прымае ўдзел ў традыцыі і ў вачах ты бачыш, што чалавек адчувае мелодыку песні і гукаў, таму што для яго гэта не словы, а пэўная энергія.

Якую вы, адпаведна, адчуваеце?

Я спадзяюся.

І спрабуеце перадаць з дапамогай сваіх фатаздымкаў?

Так. І я вельмі спадзяюся, што ў мяне гэта атрымліваецца.

Атрымліваецца, што сапраўднае фота – гэта калі гэтую энергію адчувае яшчэ нехта?

Гэта трэба спытаць у тых кагосьці.

А вы як лiчыце?

Фатаграфія - гэта візуальная рэч разам з энергетычнай, якая павінна чытацца так, як вы гэтага хацелі. І чым выразней гэта чытаецца, тым лепш.

Вы распавялi, што калісьці вам сказалі пра тое, што прыйдзецца зрабіць выбар - альбо фотаздымак, альбо сям'я. У вас ужо ёсць сям'я…

Так.

І, калі я разумею правільна, свой выбар вы зрабiлi, але пры гэтым ...

…Займаюся і фатаграфіяй. Гэта такі баланс. Можна сказаць, што толькі адзін крок – і я пайшоў бы з фатаграфіі.

Гэта ахвяра?

Не, гэта не ахвяра, а выбар. Таму што, калі ты працуеш, у цябе няма выхадных, новага года,і што для мяне найбольш важна: сядзець за сталом на Каляды з бацькамі ці фатаграфаваць шэсце ў касцёле?

А для вас?

Вядома ж - сям'я. Мы з жонкай ездзім разам. Гэта выбар. Я шмат езджу і без гэтага немагчыма. Калі мы не едзем разам, тады гэта не сур'ёзна.

Восенню вы ў Вену едзеце, так? Ці ўжо планы памяняліся?

Пакуль яшчэ не памяняліся. Спадзяюся, што ўжо праз месяц выйдзе мая кніга. І выйдзе яна ў Літве. Наступны год будзе звязаны з беларускім паганствам і выхадам гэтага выдання. У верасні я прымаю ўдзел у фестывалі маладых фатографаў. У кастрычніку - адкрыццё выставы і прэзентацыя кнігі і лекцыя ва ўніверсітэце ў Вене. Вось такія планы. Зараз вярстаю кнігу, якая, спадзяюся, выйдзе праз год. Яна пра беларусаў, якія жывуць у Польшчы.

Гэта значыць адразу робіце некалькі праектаў?

Вядома. Зараз пачаў аўтаматычна здымаць рэчы, звязаныя з кветкамі.

Запрашаем прэзентаваць кнігу таксама і ў нашым эфіры.

Дзякуй. Абяцаю!

Дзякуй вялікі!
{banner_819}{banner_825}
-30%
-10%
-10%
-20%
-45%
-55%
-25%