1. Властям в апреле удалось пополнить резервы валютой. Белорусы отвернулись от доллара?
  2. «Поняли, у собаки непростая судьба». Минчане искали брошенному псу дом и узнали, что он знаменит
  3. Нарколог рассказала, почему стоит обращать внимание на состав алкоголя
  4. «Вы звоните в такое горячее время». Так получат ветераны ВОВ единовременные выплаты к 9 Мая или нет?
  5. Участвовавший в испытании «Спутника V» минчанин спустя полгода проверил, что ему вкололи
  6. Лукашенко пообещал «ягодки» по «делу о госперевороте» и вспомнил «убийства друзей-президентов»
  7. «Не доводите ногти до такого». Эти специалисты работают со стопами и показывают видео не для слабонервных
  8. До +26°С! Прогноз погоды на длинные выходные
  9. Лукашенко запретил продажу жилья через облигации. И что теперь будет с ценами на квартиры?
  10. «Когда войну ведут те, кто уже проиграл». Чалый объясняет «красные линии» и угрозы Лукашенко
  11. «Он меня слышит, реагирует на голос». Что сейчас с Ромой, который вынес из огня брата
  12. Ведущий химиотерапевт — о причинах рака у белорусов, влиянии ковида и о том, сколько фруктов есть в день
  13. «Жена разбудила и говорит: «Слушай, ты уже не подполковник». Поговорили с лишенными званий экс-силовиками
  14. «1700 рублей, СМС о зачислении пришла ночью». Какие выплаты в этом году к 9 Мая получают ветераны
  15. Как белорусские сигареты оказываются в опломбированных вагонах с удобрениями? Попытались найти ответ
  16. Участников канала «Армия с народом» приговорили к большим тюремным срокам
  17. Соседние страны выявляют все больше контрабандных белорусских сигарет. Какие партии были самыми крупными?
  18. Инфекционист — о поставках в Беларусь вакцины от Pfizer и BioNTech и реакциях на прививку от COVID-19
  19. Минтруда: ветераны получат единовременные выплаты до 9 мая
  20. «Хочу проехать по тем местам». Актер Алексей Кравченко — об «Иди и смотри» и съемках в Беларуси
  21. Главный скандал «фигурки»: россияне выиграли золото Игр, но через 5 дней его вручили и канадцам. Как так?
  22. Эксперт рассказал, что можно сажать рядом с помидорами, а что — нельзя
  23. Lada Vesta больше не лидер продаж, Rapid тоже нашли замену: какие машины сейчас покупают белорусы
  24. Бабарико, Тихановская и Цепкало о том, как для них началась избирательная кампания в прошлом году
  25. Эксперт рассказал, что можно посадить в длинные выходные, а что еще рано сажать
  26. Позывной «Птица». Удивительная история разведчицы Базановой, которая создала в оккупированном Бресте свою резидентуру
  27. Привьют всех желающих. Стало известно, когда в ТЦ «Экспобел» откроется пункт вакцинации
  28. Лукашенко о заявлении на него в прокуратуру Германии: Не наследникам фашизма меня судить
  29. Год назад стартовала, возможно, главная избирательная кампания независимой Беларуси. Как это было
  30. В какие страны пустят белорусов, привившихся непризнанными ЕС «Спутником V» или вакциной от китайской Sinopharm


У дзень сучаснага беларускага мастацтва Радыё TUT.BY наведала перакладчыца, блогерша і літаратарка новай хвалі Марыйка Мартысевiч, якая падзялілася ўласнымі думкамі пра сучасную беларускую літаратуру, распавяла, чаму мадэрновыя беларускія творы не знойдзеш у кнігарнях, а таксама паразважала пра лёс беларускай мовы.

Поўны варыянт гутаркі слухайце тут

Внимание! У вас отключен JavaScript, или установлена старая версия проигрывателя Adobe Flash Player. Загрузите последнюю версию флэш-проигрывателя.


Як вы ацэньваеце сучасны стан рэчаў у беларускай літаратуры?


Па маей ацэнцы, not bad. Толькi зараз сучасная беларуская лiтаратура пераладзілася з савецкiх на некiя постсавецкiя, сучаснабеларускiя рэйкi. I толькi зараз прыйшло адчуванне, што мэнэджмент у лiтаратуры – гэта вельмi важна. Я думаю, што з гэтым усведамленнем пакрысе-пакрысе пачнецца ўздым беларуская лiтаратуры, яна пачне дасягаць чытача. У прынцыпе, яна гэта ўжо робiць праз нейкiя жывыя акцыi, якiя маюць месца ў Менску, па ўсёй Беларусi.

Само па сабе з'явішча сучаснай беларускай літаратуры ўжо склалася і трэба толькі прыйсці ў народ? Дзе можна пазнаёміцца з творамі і літаратарамі?

Само слова "сучасная" мае нейкае значэнне развiцця. Лiтаратура развiваецца, увесь час мяняецца, яна не можа скласцiся. Можна казаць пра тое, што жывая лiтаратура 90-х стала класiкай, а цяпер у нас ёсць жывыя аўтары 2000-х, якiя робяць сваю лiтаратуру. Дарэчы, на адпаведных старонках iнтэрнэту можна шмат чаго прачытаць з сучаснай беларускай лiтаратуры.

Напрыклад, 21 траўня адбылася вечарына беларуска-шведскай лiтаратуры. Пасольства Каралеўства Швецыi прывезла сюды пяць лiтаратараў, сярод якiх быў папулярны пiсьменнiк Мiкка Нiэмі, i яны ўперамешку з беларускiмi аўтарамi давалi лiтаратурны перфоманс. Бываюць i меншыя лiтаратурныя акцыi - кожная лiтаратурная суполка ладзiць нешта сваё.

Хадзіць на вечарыны – гэта адно, а ці чытаюць пісьменнікаў?

Гэта ўзаемазвязаны працэс. Iснуюць пэўныя праблемы з распаўсюджваннем незалежных кнiжак, якiя як раз распаўсюджваюцца на гэтых вечарынках. Вечарынка будзе пачаткам знаёмства з лiтаратурай на паперы.

Ці існуюць праблемы з выданнем і продажам беларускіх кніг?

Iснуе шмат бюракратычных прэпонаў, часам усё ўпiраецца у тое, што кнiгарнi баяцца брать кнiжкi з сучасным зместам, раптам бы чаго не выйшла. Калi кнігі Эдзiчкi Лiмонава прывозяць, iх спакойна бяруць, бо гэта Расiя… Праз гэтую запужанасць маленькiх шурбачак часам зрываецца распаўсюджванне беларускiх кнiг. Не лiчыце гэта прапагандай наркотыкаў, але беларускiя кнiгi распаўсюджваюцца, як марыхуана: праз сваiх людзей, кропкі i вечарыны.

Летась выйшаў ваш твор у вершах і прозе "Цмокi лятуць на нераст".Ён атрымаў неадназначную ацэнку праз наяўнасць ненарматыўнай лексікі і феміністычных матываў. Як вы ўспрынялі гэтую крытыку?

Вельмi смешна! Пра фемiнiстычная матывы – гэта асобная размова, а пра нецэнзурную лексiку, па-першае, маўленне сучаснага пакалення больш разняволенае, i многiя рэчы, якiя зрываюцца з нашых вуснау, могуць успрымацца як скандал у кансерватыўнай публiкi. Наогул, што да нецензурных слоў, яны там устаўлялiся амаль у навуковым тэксце, эсэ, якое аналізавала фэномен беларускага мату.

Вы не супраць мату ў літаратурных творах?

Я не супраць, калi гэта эстэтычна абгрунтавана. На мой густ, усе творы лiтаратуры падзяляюцца на эстэтычна абгрунтаваныя i неэстэтычна абгрунтаваныя. Трэба мець густ, па-руску кажучы "чувствилище", тады гэта будзе цiкава чытаць i нармальна ўспрымацца.

Што вы думаеце наконт беларускага лузэрства?

Валенцiн Акудовiч, калi я вучылася у Беларускiм калегiуме, падзвiгаў нас на мыслячыя подзвiгi, i вось ёсць такая агульная думка, што беларусы – гэта нацыя аўтсайдэраў, лузэраў. Я гэтую думку раскрыла праз аспект таго, што беларускiм жанчынам сімпатычны беларускiя мужчыны таму, што яны прайгралi, i мы праз гэта iх любiм, шкадуем i горнем да сябе. Хлопцы вельмi па-рознаму рэагуюць. Я сышлася на думцы, што тыя, хто ўхвальна ставiцца да гэтай тэзы, мне значна меньш сiмпатычныя, чым тыя, хто абураюцца. Гэта была такая правакацыя.

Многія прагрэсіўныя беларускія літаратары пішуць па-расійску. На вашу думку, ці дадае гэта прадукту камерцыйнай прывабнасці?

Я думаю, што толькi адымае. Тыя лiтаратары, якiя былi накiраваны на поспех, яны i пiсалi па-руску. Напрыклад, я думаю, что перад Вольгай Грамыка, вядомай фэнтэзi-пiсьменнiцай з Беларусi, такая праблема не стаяла. Ёсць шмат беларускiх пiсьменнiкаў, якiя пачынаюць раскрутку, спрабуючы заключыць кантракты з маскоўскiмi цi пiцерскiмi выдавецтвамi, яны не бачаць перспектывы выдавацца па-руску тут.

Чаму б не пісаць па-руску і не выдавацца і тут, і там?

Дыстрыбуцыя так пабудавана, што калi яны выдаюцца ў Маскве, сюды ўсе роўна даезде нейкая сотня кнiг з тыража. Iснуе даўняя праблема, што абывацель успрымае беларускае як другаснае i няякаснае. Калi чалавек даведваецца, што нешта iснуе беларускае, ці то ў лiтараратуры, цi ў музыцы, ён гэта не купiць, бо гэта не можа быць добрым. Таму музыкi спрабуюць спяваць на ангельскай мове. Лiтаратарам няма куды дзявацца, бо мова выкрывае…


Адна с задач сучаснай лiтаратуры – гэта заваёва чытача. А давер чытача заваёўваецца якасным мэнэджентам. Мэнеджмент прыходзiць у лiтаратуру, калi ёсць грошы. Грошы прыходзяць у лiтаратуру, калi чытачы давяраюць лiтаратарам i купляюць iх кнiгi. Гэта такое замкнённая кола, i як яго разамкнуць, я не ведаю.

Якой вы бачыце будучыню беларускай мовы?

Мне здаецца, што ўсё пазнаецца ў параўнаннi. Беларусы аўтаматычна параўноўваюць беларускую мову з рускай, якая з`яуляецца адной з шасцi наймацнейшых моваў свету, i ў параўнаннi з ёй любая мова можа выглядаць карлiкам цi ўродцам. Адсюль, дарэчы, iдзе тэма з лузэрствам, калi чалавек бачыць маленькую мову, яна аўтаматычна здаецца яму кепскай. Далей пачынаюцца беларускiя адмаўленчыя панты. Пачытайце форумы tut.by, там усе гэтыя людзi пiшуць свае пасты, прычым праходзiць дзесяць гадоў i нiчога не мяняецца…

Пiсьменнiкi, стварэннем тэкстаў спрабуюць нешта рабiць, каб змяніць сiтуацыю да лепшага. Я перакладаю кнiжкi з польскай i чэшскай на беларускую, мае сябры перакладаюць з ангельскай, iўрыту, французскай, украiнскай мовы – iдзе накапленне тэкстаў. Гэта наша праца на будучыню.

Ці не падаецца вам, што літаратура канчаткова сыдзе ў інтэрнэт, і кнігі перастануць выдавацца?

Не, нiколi не перастануць! Няма адчування, что ты пiсьменнiк, калi ты выстаўляеш твор на proza.ru. Кнiгi – гэта не толькi паперкi. Кнiга – гэта рэдактар, карэктар, выдавецтва, гэта пэўная супольнасць, якая прызнала твой талент, гэта твае чытачы. Кнiга можа быць на любым носьбiце, але кнiга – гэта больш, чым збор тэкстаў. Таму я лiчу, што кнiга як з`ява не знiкне, проста вiдазменiцца, а тым больш, зараз пайшла такая справа, як стварэнне культу з палiграфii. А пiсьменнiкi, яны усё-такi фетышысты.

-10%
-5%
-23%
-10%
-50%
-30%
-5%
-10%
-7%
-20%
-30%
-30%
0073023