Поддержать TUT.BY
143 дня за решеткой. Катерина Борисевич
Коронавирус: свежие цифры
  1. БАТЭ в скандальном матче сумел уйти от поражения, «Шахтер» на 4 очка оторвался от преследователей
  2. Закроем наши посольства там, где они не приносят отдачи? С кем мы успешно торгуем, а с кем — просто дружим
  3. Пассажиры автобуса, которых не пустили в Украину из-за поддельных ПЦР-тестов, рассказали подробности
  4. Секондам запретили продавать новые вещи. Как рынок б/у одежды отреагировал на нововведение
  5. Полчаса процедуры, два дня страданий. Как я сделала прививку от коронавируса
  6. Кого государство назвало причастными к террористической деятельности после выборов-2020? Инфографика
  7. За сутки в Беларуси зарегистрировано 1175 новых случаев COVID-19
  8. Я живу в 25 км от центра Европы. Как семья на хуторе в глуши среди леса делает сыры по рецептам ВКЛ
  9. 15 жертв, более 400 пострадавших. 10 лет назад произошел теракт в минском метро
  10. Какие курсы доллара и евро установили обменники на выходные
  11. История одного фото. Как машинист метро и его коллеги помогали пассажирам после взрыва 11 апреля 2011 года
  12. Как не пропустить рак легкого? Главное о здоровье за неделю
  13. «Радость — лучшее лекарство». Витебский бизнесмен начал рисовать 3 года назад, когда заболел раком
  14. «Пока мне больно». Фитнес-тренер Наталия Мицкович о разрыве с Иваном Вабищевичем (Дядей Ваней)
  15. Оценивает по походке. История бывшего балетмейстера, который в 74 года работает фитнес-тренером
  16. Автозадачка на выходные. Простая ситуация на перекрестке, но мало кто справится
  17. Глава Минска задумался об отказе от участков под паркинги у МКАД. И вот почему он прав
  18. 10 лет после теракта, заявления Макея и автобус с белорусами, который не пустили в Украину — все за выходные
  19. Прокурор: Протесты в Беларуси начались и из-за блогеров из Бреста. Обвиняемых лишили слова в суде
  20. Врач объясняет, откуда берется шум в ушах и как от него избавиться
  21. Референдум в Кыргызстане: страна становится президентской республикой
  22. «Чем ниже спускаешься, тем больше горя». Жители домов над «Октябрьской» — о теракте в метро и фото, сделанных сразу после взрыва
  23. «Джинн злобно загоняется в бутылку». Большое интервью с многолетним журналистом президентского пула
  24. СМИ опубликовали разговоры подозреваемого по делу MH17 в день трагедии
  25. Топ-10 самых популярных подержанных авто в стране. Какие на них цены?
  26. Крупных промышленных должников собрались оздоравливать через спецагентство
  27. Роман одного из самых известных белорусских писателей отправили на экспертизу
  28. «Этот магазин для всех». В Минске открывается гастромаркет FishFood, где закупаются рестораны
  29. С осторожным оптимизмом. Как безвизовый Гродно, потерявший туристов и деньги, ждет новый сезон
  30. Владимир Макей: «Сегодня никто не спорит, что Александр Лукашенко выиграл выборы»


Яўген ВАЛОШЫН,

Нягледзячы на звароты грамадзян, Дзяржаўтаінспекцыя не робіць важкіх крокаў насустрач па праблеме пашырэння сферы ўплыву беларускай мовы. Нядаўна аўтааматарам пачалі выдаваць квітанцыі на рускай мове аб аплаце штрафу. "Правілаў дарожнага руху"па-беларуску дагэтуль не існуе, а "Пасведчанні аб рэгістрацыі" транспартных сродкаў па-ранейшаму выпускаюцца ў стылі не заўсёды пісьменных моўных гібрыдаў. З-за чаго гэта адбываецца?

Чаму беларускі аўтамабіліст не можа атрымаць "Пасведчанне аб рэгістрацыі" сваёй машыны на роднай мове? І чаму "Правілы дарожнага руху" дагэтуль не выдадзены па-беларуску?

Гэтыя пытанні цягам першай паловы 2011 года абмяркоўваліся на старонках "Звязды" і ў іншых беларускіх СМІ.

Урэшце зварот з просьбай вырашыць праблему ў рэспубліканскую Дзяржаўтаінспекцыю даслаў Алег Трусаў, сябар Грамадска-кансультатыўнай рады пры Адміністрацыі Прэзідэнта і кіраўнік Таварыства беларускай мовы.

Рускамоўны адказ за подпісам начальніка ДАІ МУС Беларусі Ю.А. Літвіна трапіў у інтэрнэт.

"Паведамляем, што для арганізацыі выдачы ў масавым парадку пасведчання аб рэгістрацыі транспартнага сродку на беларускай мове неабходна зрабіць мадэрнізацыю ўсяго праграмнага забеспячэння, што запатрабуе значных фінансавых выдаткаў. На сённяшні дзень гэта немэтазгодна, паколькі назіраюцца толькі адзінкавыя выпадкі зваротаў грамадзян з просьбай аб выдачы пасведчання аб рэгістрацыі на беларускай мове", — пазначана ў адказе.

Дакумент выклікаў абурэнне на інтэрнэт-форумах. І не беспадстаўна.

Атрымліваецца, што нашы дзяржаўныя ВНУ штогод выпускаюць сотні кваліфікаваных праграмістаў, а ў МУС няма сродкаў, каб замовіць праграмнае забеспячэнне (паколькі ўжо прамаргалі гэта пытанне раней). І замовіць яго не проста так, для гульні, а каб забяспечыць законнае права аўтааматара на родную мову.

Пры тым што сёння "Пасведчанне аб рэгістрацыі" складаецца найчасцей непісьменна. Сам шаблон дакумента — беларускамоўны, а звесткі ўносяцца па-руску. І замест "Колер сіні" мы чытаем "Колер синий". Такі вось недарэчны моўны гібрыд. Гэта тое самае, што прышыць мужыку жаночыя ногі. Такога не павінна быць у прыродзе.

Наконт "назіраюцца толькі адзінкавыя выпадкі зваротаў грамадзян з просьбай аб выдачы пасведчання на беларускай мове", дык дзіўнага нічога няма. Я — чалавек беларускамоўны. Але маё "Пасведчанне аб рэгістрацыі" — стандартны моўны гібрыд. Таму што я імкнуўся атрымаць яго як мага хутчэй і не хацеў ісці з жабрацкай калітой да рознага кшталту начальнікаў, якія выказалі ласку і далі дазвол, каб я атрымаў дакумент на роднай мове.

Дарэчы, пра мытарствы атрымання беларускамоўнага пасведчання "Звязда" паведамляла ў артыкуле"Як я атрымліваў тэхпашпарт на машыну па-беларуску". Звычайнае пасведчанне робяць за суткі, на беларускамоўнае спатрэбілася...18 дзён.

* * *

Пытанне пра тое, каб выдаць "Правілы дарожнага руху" па-беларуску, падымалася не раз. Але і тут, як кажуць, воз і сёння там.

У пачатку лета Нацыянальны цэнтр прававой інфармацыі Рэспублікі Беларусь выпусціў найноўшы зборнік "ПДД і меры адказнасці за іх парушэнне". Аб'ём — 144 старонкі, і ніводнага слоўца па-беларуску.

Няма беларускай мовы і на сайце Міністэрства ўнутраных спраў, у структуру якога ўваходзіць Дзяржаўтаінспекцыя. У адрозненне ад Дзяржаўнага памежнага камітэта, Міністэрства абароны і КДБ. Таму ёсць канкрэтныя падставы выказваць прэтэнзіі міліцэйскаму ведамству.

Днямі я сам упэўніўся ў тым, што тая ж служба ДАІ чым далей, тым больш адмаўляецца ад нацыянальнай мовы.

20 студзеня гэтага года мяне ўпершыню ў жыцці злавіў на хуткасць інспектар ДАІ. Уляпілі 35 тысяч штрафу. І тады мне выдалі беларускамоўную квітанцыю.



17 ліпеня я здзейсніў нязначнае правапарушэнне і ў другі раз у жыцці заплаціў штраф. На гэты раз квітанцыя была рускамоўнай. Маёр з мінскай абласной ДАІ Міхаіл Чумак распавёў, што, па яго назіраннях, мова на квітанцыях змянілася тры-чатыры месяцы таму.



Што дазваляе ведамству ўпарта пазбягаць нацыянальнай мовы?

Прычыну моўнага нігілізму журналіст "Звязды" ідэнтыфікаваў яшчэ ў канцы студзеня 2010 года, калі рыхтаваў расследаванне "Бітва за роднае слова". З дапамогай аўтарытэтных экспертаў мы высветлілі, што дзейны "Закон аб мовах у Рэспубліцы Беларусь" дазваляе службовым асобам выбіраць або рускую, або беларускую мову. Ідучы лёгкім шляхам, пераважная большасць выбірае рускую. А беларуская мова найчасцей цалкам ігнаруецца.

Хоць менавіта такія ключавыя ведамствы, як Дзяржаўтаінспекцыя, маглі б спрыяць пашырэнню сферы ўплыву нацыянальнай мовы. Аўтапарк Беларусі — гэта сотні тысяч транспартных сродкаў. Верагодна, не за гарамі час, калі колькасць машын і матыцыклаў перасягне за мільён. Нездарма артыкулы пра ДАІ карыстаюцца папулярнасцю ў інтэрнэце, а інспектар Дзяржаўтаінспекцыі зрабіўся героем мноства анекдотаў.

Але моўная праблема ў ДАІ па-ранейшаму стаіць на месцы.

Р.S. Нягледзячы на негатыўныя моўныя тэндэнцыі, пра якія апавядаецца ў гэтым артыкуле, служба ДАІ з'яўляецца незаменнай. Інспектары штодня спыняюць нецвярозых кіроўцаў, "гоншчыкаў". А дай парушальнікам волю — і для твайго жыцця пагроза павялічыцца ў разы.

Ды і далёка не ўсе дакументы, звязаныя з дарожным рухам, аформлены па-руску.

Напрыклад, на новым "Вадзіцельскім пасведчанні" могуць напісаць па-беларуску. Калі дадаткова папросіш. Калі не — усё будзе па-руску.

На "Сертыфікаце аб праходжанні дзяржаўнага тэхнічнага агляду транспартнага сродку" асноўны тэкст пакуль напісаны на роднай мове.

У той жа час медыкі выдаюць цалкам на рускай мове "Медыцынскую даведку" аб стане здароўя кіроўцы. А страхоўшчыкі — цалкам рускамоўную страхоўку.

Ёсць над чым працаваць.

.
-20%
-20%
-10%
-20%
-10%
-20%
-25%
-10%
-15%