1. Под Молодечно задержали компанию из 25 человек. МВД: «Они собирались сжечь чучело в цветах национального флага»
  2. Минское «Динамо» проиграло в гостях питерскому СКА
  3. 57-летняя белоруска выиграла международный конкурс красоты. Помогли уверенность и советы Хижинковой
  4. Один из почетных консулов Беларуси в Италии подал в отставку из-за несогласия с происходящим после выборов
  5. Могилев лишился двух уникальных имиджевых объектов — башенных часов и горниста (и все из-за политики). Что дальше?
  6. Пенсионерка из электрички рассказала подробности о задержании и Окрестина
  7. Белоруска едет на престижнейший конкурс красоты. И покажет дорогое платье, аналогов которому нет
  8. Показываем, как выглядит часть зданий БПЦ на улице Освобождения, ради которых снесли объекты ИКЦ
  9. «Врачи нас готовили к смерти Саши». История Марии, у чьей дочери пищевод не соединялся с желудком
  10. Автозадачка с подвохом. Нарушает ли водитель, выезжая из ворот своего дома на дорогу?
  11. Год назад в Беларуси выявили первый случай COVID-19. Что сделано за год, а что — нет
  12. «Пышка не дороже жетона». Минчане делают бизнес на продукте, за которым в Питере стоят очереди
  13. «Будет готов за три-четыре месяца». Частные дома с «завода» — сколько они стоят и как выглядят
  14. Секс-символ биатлона развелась и снялась для Playboy (но уже закрутила роман с близким другом)
  15. Тихановская рассчитывает на уход Лукашенко весной
  16. Фанаты белорусских футбольных клубов массово объявляют о бойкоте матчей
  17. Минздрав рассказал, сколько пациентов инфицировано COVID-19 за последние сутки и сколько умерло
  18. Во всех районах Беларуси упали зарплаты, в некоторых — больше чем на 300 рублей
  19. «Первый водитель приехал в 5.20 утра». Слухи о «письмах счастья» за техосмотр привели к безумным очередям
  20. «Усе зразумелi: вірус існуе, ад яго можна памерці». Год, как в Беларусь пришел COVID: поговорили со вдовой первой жертвы
  21. Акции солидарности и бойкот футбольных фанатов. Что происходило в Беларуси 28 февраля
  22. Минчане пришли поставить подпись под обращением к депутату — и получили от 30 базовых до 15 суток
  23. Чиновники придумали, что сделать, чтобы белорусы покупали больше отечественных продуктов
  24. «Куплен новым в 1981 году в Германии». История 40-летнего Opel Rekord с пробегом 40 тысяч, который продается в Минске
  25. Защитник Бабарико и Колесниковой подал жалобу в суд на лишение его лицензии, но ему отказали
  26. «Ашчушчэнія не те». Все участники РСП вышли на свободу после 15 суток ареста
  27. Судьба ставки рефинансирования, обновленный КоАП, дедлайн по налогам, заморозка цен. Изменения марта
  28. В Беларуси ввели очередные пенсионные изменения. Что это означает для трудящихся
  29. «Бэушка» из США против «бэушки» из Европы: разобрали, какой вариант выгоднее, на конкретных примерах
  30. Год назад в Беларусь пришел коронавирус. Рассказываем про эти 12 месяцев в цифрах и фактах


Кастусь ЛАШКЕВІЧ,

Адны памятаюць яго па мітынгах канца 1980-х. Другія - па вандроўках на хвалях “Радыё Свабода”. Ну,
Сяржук Сокалаў-Воюш нарадзіўся 16 кастрычніка 1957 года у вёсцы Астроўшчына Полацкага раёну. Скончыў філфак БДУ (1985). Працаваў слесарам, настаўнікам наваполацкай СШ №5, навуковым супрацоўнікам філіялу музея Якуба Коласа (вёска Мікалаеўшчына). Загадваў літаратурнай часткай лялечнай трупы Беларускага дзяржаўнага акадэмічнага тэатра імя Якуба Коласа (Віцебск, з 1988 па 1990 год).

З 1991 года — у ЗША. Працаваў на “Радыё Свабода”.

Сябра Саюзу беларускіх пісьменнікаў. Аўтар зборніка паэзіі "Кроў на сумётах" (1989), кнігі "Крывавы памол" (2004). Запісаў музычныя альбомы "Нефармальны беларус ды іншыя песьні" (2001) і "Песьні Лісоўчыкаў" (2006).

Жанаты. Мае трох сыноў.
і амаль усе знаёмыя з ягоным тэкстам “Паланезу”Агінскага “Развітанне з Радзімай”. Сяржук Сокалаў-Воюш, які вось ужо два дзесяцігоддзі жыве ў Амерыцы, разважаў у эфіры TUT.BY-ТВ пра апошняе Адраджэнне, беларусізацыю, памылкі апазіцыі ды перспектывы нацыі. 

Внимание! У вас отключен JavaScript, или установлена старая версия проигрывателя Adobe Flash Player. Загрузите последнюю версию флэш-проигрывателя.

Спампаваць аудыя (14.43 МБ)


"Там, дзе з’яўляецца 200 беларусаў, паўстае Беларусь у мініяцюры"

 
- Сяржук, якая вясна табе падабаецца больш - у Нью-Ёрку ці ў Беларусі?
 
- У Штатах - чужая вясна, і людзі там застаюцца чужыя. Тут усё сваё: народ, снег, лёд і нават бруд на вуліцах Наваполацка…
 
- 20 год ты жывеш за мяжой. Аб чым думалася, калі гэтым разам ехаў з аэрапорту ў Мінск?
 
- Цяпер хварэе мая сястра. Таму думаў найперш пра яе, пра сваю сям’ю. Думаў пра тое, што трэба выступіць і данесці да беларускага слухача хоць некаторыя новыя песні...
 
- Папярэдні раз ты быў на радзіме тры гады назад. Ці змянілася штосьці за гэты час?
 
- Мне часта задаюць гэтае пытанне, і я прыйшоў да высновы, што не ведаю адказу. Я ствараю вакол сябе зручную і звычную атмасферу дабра, цеплыні і сяброўства. Тую атмасферу, якая, на маю думку, павінна панаваць у Беларусі. Пад уплывам гэтага людзі мяняюцца, і табе складана ацаніць, як яно насамрэч.
 
- Як на тваіх вачах змяніўся беларускі эмігранцкі асяродак у ЗША?
 
- Думаю, ён мяняецца ў горшы бок. Паўсюль, дзе з’яўляецца пэўная колькасць беларусаў - скажам, чалавек 200-300 - ствараецца сітуацыя, як у Беларусі. Такая сабе Беларусь у мініацюры. Пачынаюць працаваць падобныя спосабы адносінаў, працы і супрацы. Напэўна, гэта перадаецца на генетычным узроўні.
 
- За савецкім часам менавіта эміграцыя захоўвала і развівала сваю Беларусь на чужыне. Цяпер гэтае пакаленне адыходзіць. Ці бачная змена?
 
- У сэнсе нацыянальнай свядомасці там сітуацыя лепшая, чым на радзіме. Нават новыя людзі, якія прыязджаюць і не размаўляюць па-беларуску, з цягам часу становяцца беларускамоўнымі. Чаму? Бо трапляюць у беларускамоўнае асяроддзе, у якім, нават ведаючы два-тры словы, чалавек імкнецца быць не горшым за іншых. Наступны крок - зразумець, чаму ты так павінен рабіць.

Цешыць, што на 29-й сустрэчы беларусаў Паўночнай Амерыкі, што адбылася ўвосень у Нью-Джэрсі, большасць удзельнікаў складала беларускамоўная моладзь.
 
Вядома, перыядычна з’яўляюцца і выпадковыя людзі, мэта якіх, напрыклад, атрымаць палітычны прытулак. Для гэтага трэба пакруціцца вакол эміграцыі, сфатаграфавацца з вядомымі дзеячамі...
 
Наагул жа, колькасць нацыянальных свядомых беларусаў за акіянам паступова расце.

 
- Большасць гэтых людзей не разглядаюць мажлівасць вяртання ў Беларусь?
 
- Два мае сыны нарадзіліся ў Штатах (Жонка С. Сокалава-Воюша Ганна Бартуль нарадзілася ў сям’і беларускіх эмігрантаў у Вялікабрытаніі і вырасла ў ЗША. - TUT.BY). Старэйшы з іх цяпер скончыў школу ды паступіў ва ўніверсітэт. Ён вывучае палітыку з эканомікай і ўжо цяпер думае, як пасля атрымання адукацыі быць карысным Беларусі, якую ўспрымае як сваю краіну. Гэта таксама форма вяртання.
 
Некаторыя, пажыўшы ў Амерыцы, вяртаюцца на Беларусь. Аднак калі супастаўляеш узровень жыцця тут і там, параўнання няма. Чалавек найчасцей выбірае, дзе лепш. Гэта нармальна. Важна толькі, каб ён не забываўся на радзіму і так ці інакш удзельнічаў у яе жыцці. 
 

"Ёсць народ - і ён маленькі, а ёсць насельніцтва - і яго шмат"
 

- Падзяліся, як ты на побытавым узроўні прышчапляў сынам беларушчыну, вучыў іх мове?
 
- Усё вельмі проста. Беларуская - мова нашай сям’і. Дома мы размаўляем толькі па-беларуску. Калі хлопцы пайшлі ў дзіцячы садок, па-ангельску не гаварылі. Выхавацелька сказала жонцы: “Ты павінна размаўляць з імі па-ангельску!”. На што жонка адказала: “Не, гэта ты павінна па-ангельску. Я буду па-беларуску, бо ніхто іншы іх роднай мове не навучыць”.
 
Потым былі беларускія казкі, дзіцячыя кніжкі і нашы прыезды на Беларусь. Па дарозе вывучалі гісторыю, культуру. На радзіме сустракаліся з маім сябрамі - мастакамі, літаратарам, музыкамі, што таксама моцна пашырыла кругагляд сыноў.
 
Кожны раз мы таксама стараемся з’ездзіць у Мір альбо ў Нясвіж. Сёння Светавіт і Славамір ведаюць цэлую галерэю нацыянальных герояў Беларусі і часам знаходзяць у інтэрнэце па-ангельску такія звесткі, пра якія я і не ведаў.
 
Гэта нават не выхаванне, а натуральнае жыццё.
 
- Што тваіх хлопцаў найбольш здзівіла ў Беларусі?
 
- Старэйшы Светавіт першы раз наведаў Беларусь, калі яшчэ не хадзіў. У Мінску праходзіў першы З’езд беларусаў свету (8-10 ліпеня 1993 г. - TUT.BY). Я сустрэў жонку ў аэрапорце, і мы паехалі ў Наваполацк. Па дарозе спыніў машыну, паставіў сына пасярод шашы і сказаў: “Тупні як след! Гэта твая зямля!”
 
У пазнейшыя прыезды ў іх узнікала багата пытанняў, бо розніца ва ўзроўнях жыцця велізарная. Яны хацелі ведаць, чаму ў Беларусі людзі не жывуць так, як у Амерыцы. Мы многа на гэтыя тэмы гаворым, ім цікава.

 
- Ці здзівіла іх тое, што Беларусь не размаўляе па-беларуску, як ваша сям’я?
 
- У нас у хаце склалася такая думка: ёсць народ - і ён маленькі, а ёсць насельніцтва - і яго шмат. Народ размаўляе па-беларуску, ведае гісторыю. Гэта тыя, хто ёсць беларусам у поўным сэнсе. Насельніцтва не народ, але можа ім стаць.
 
Мы ў сваю чаргу таксама можам станавіцца большымі беларусамі. Мяжы дасканаласці тут няма. Ты набіраеш жыццёвы досвед і новыя веды, лепей разумееш свет, а свет лепей разумее цябе.
 
Часам здараліся і канфліктныя сітуацыі. Сыны ведаюць тры мовы: беларускую, ангельскую і іспанскую. Па-расійску не гавораць. Прычым, я толькі тады зразумеў, наколькі розныя беларуская і расійская мовы, калі пабачыў, што дзеці амаль нічога не разумеюць па-расійску. Аднойчы нешта хацелі купіць на вакзале ў Мінску, а ўсе цэннікі на расійскай. Яны і кажуць: не разумеем, што напісана. Прадавачка адказвае: “У нас дзве дзяржаўныя мовы”. “Ну, так, мы адну з іх вывучылі. Ці трэба ведаць дзве!?”
 
У такіх выпадках ім дапамагаю я ці мой самы старэйшы сын ад першага шлюбу Стась, які жыве ў Беларусі.
 

"Мы не да канца адрадзіліся"

 
- Ты стаяў у першых шэрагах нацыянальнага адраджэння яшчэ ў 1980-х. Самае важнае, што, на тваю думку, не адбылася з нашым народам і  краінай за прамінулыя дзесяцігоддзі?
 
- Мы не да канца адрадзіліся. Не вырасла самасвядомасць. У многіх маладых людзей, з якімi я сустракаюся, ёсць пачуццё патрыятызму, але яно не звязана з асноўнымі складнікамі нацыянальнай ідэнтычнасці - мовай, глыбокім веданнем гісторыі, літаратуры, адчуваннем сябе прадстаўніком гэтай зямлі і гэтага народу. Кожны, а не толькі лідары, павінен адчуваць сябе ў гэта ролі. Вось я прыйшоў з сынамі ў лес і сказаў: “Гэта ваш лес, вы не можаце тут пакідаць смецце. Гэта ваша поле, зямля, горад”. У людзей не вырасла пачуццё ўласнасці, адчуванне сябе гаспадаром гэтай зямлі.
 
- Ці не падаецца табе, што час для гэтага ўпушчаны?
 
- Пакуль жывыя мае сыны, якія гавораць па-беларуску, нічога не позна. Як не стане беларускамоўных, будзе складана. Але, думаю, гэтага ніколі не будзе. Цяпер у мяне ў Беларусі ёсць унук і ўнучка, і іхняя мова, спадзяюся, беларуская. 
 

"Загразлі ў сваіх памылках і не можам з іх вылезці"
 


- Азіраючыся сёння на падзеі канца 1980-х - пачатку 1990-х, якія асноўныя памылкі зрабілі адраджэнцы, дэмакраты?
 
- Можа быць, трэба было быць больш актыўнымі, але і больш акуратнымі. У некаторых пытаннях, як з мовай, мы ішлі напралом. Гісторыя паказала, што гэта не было кепска, бо вырасла цэлае пакаленне, што скончыла беларускую школу, дакранулася да мовы. Але, магчыма, калі б мы дзейнічалі больш акуратна, дык і выйгралі б больш.
 
У канцы 1980-х Сокалаў-Воюш часта выступаў на мітынгах. Фота: Svaboda.org
У канцы 1980-х Сокалаў-Воюш часта выступаў на мітынгах. Фота: Svaboda.org
 
Былі і памылкі палітыкаў. Але ў здаровым грамадстве такія рэчы проста вырашаюцца. Памылкі прызнаюцца, папраўляюцца, і ўсё ідзе далей. Найгорш, што мы загразлі ў гэтых памылках і не можам з іх вылезці.
 
Напэўна, не дабралі і ў пытаннях адукацыі людзей. Тады былі большыя магчымасці дайсці да чалавека, а мы замкнуліся ў сваім апазіцыйным коле. Разумееш гэта, як пачынаеш сёння гаварыць з людзьмі, якія паняцця не маюць, што адбывалася ў тыя часы. Гэта значыць, пра тое, што рабілася ў сталіцы, у правінцыі не ведаюць і не памятаюць. Яны проста перайшлі з камуністычнай фармацыі ў невядома якую, і стараюцца выжыць.
 
Мы не навучылі людзей жыць, як мы гэта разумеем, і ім засталося выжываць. Канечне, мы можам памыляцца, але ў любым разе гэта быў бы іншы шлях.
 
- Ты ўпэўнены, што з улікам гістарычнага мінулага ў нас мог быць гэты іншы шлях?
 
- Безумоўна. Некаторым палітыкам не хапіла волі, сілы і жадання. Калі б тыя, хто тады вырашаў лёс Беларусі, былі больш упартымі, мэтанакіраванымі перад першымі прэзідэнцкімі выбарамі, у нас была б іншая сітуацыя. Хутка пасля выбараў шэрагі апазіцыі пачалі папаўняцца тымі, хто ад пачатку стаяў з іншага боку. Хіба яны не бачылі, што адбываецца? Хіба ім не гаварылі? Аднак спачатку яны выбралі адну дарогу, а потым вырашылі яе змяніць, але было ўжо позна.
 
- На твой сённяшні розум, ці ёсць ў незалежнай Беларусі будучыня без беларускай мовы?
 
- Наўрад ці гэта будзе беларуская нацыя і краіна. У свеце, канечне, ёсць адваротныя прыклады, але нават ірландцы адраджаюць мову, заахвочваюць да яе вывучэння. Хоць у іх і эканамічная сітуацыя лепшая, чым у нас, і большасць гаворыць на галоўнай сусветнай мове - ангельскай.
 

"Яны мелі ўсё і ахвяравалі гэтым для Бацькаўшчыны!"
 

- Шэсць год назад ты прэзентаваў у Мінску новы альбом - акапэльныя спевы коннікаў часоў ВКЛ - “Песні лісоўчыкаў”. Над чым працуеш цяпер?
 
- У прынцыпе над працягам таго, пра што мы казалі вышэй. Надышоў час паглядзець на саміх сябе, ці ўсё мы слушна рабілі і робім. Мы гаворым пра кансалідацыю, з’яднанасць, але ёсць людзі, якія гэтаму перашкаджаюць. Я паглядзеў на нас, вылучыў самыя характэрныя тыпажы ды напісаў пра іх песні, кожная з якіх мае свайго прататыпа. Новая кружэлка будзе называцца “Граблі”. Пра тыя самыя граблі, на якія мы наступаем да самай перамогі.
 
Таксама я шмат перакладаю.У хуткім часе мусіць выйсці кружэлка перакладзеных мной песень з ангельскай і расійскай мовы ў выкананні Таццяны Грыневіч і Адася Матафонава.
 
Апроч таго, заняўся і яшчэ адной неверагодна цікавай справай. У мяне апынуўся спіс з 8 тысяч паўстанцаў Каліноўскага. Пачаў складаць біяграфічны слоўнік, адпаведніка якому не маюць ні палякі, ні расійцы. Чытаю біяграфіі гэтых людзей, гляджу на фотаздымкі канфіскаваных у іх маёнткаў і не перастаю захапляцца. Яны мелі ўсе і ахвяравалі гэтым ўсім для Бацькаўшчыны!
 
- У кожны прыезд у Беларусь ты даеш канцэрты. Тое, што праз 20 год адсутнасці людзі па-ранейшаму ідуць на твае выступы, слухаюць твае запісы - аб чым гэта сведчыць?
 
- Аб тым, што ў мяне многа сяброў, і мы трымаемся разам. Ні адлегласць, ні час не могуць нас разбіць. Гэта прыклад для ўсяго народу. Мы адна сям’я, у нас адна генетычная памяць. У нас няма выбару: толькі разам.

Внимание! У вас отключен JavaScript, или установлена старая версия проигрывателя Adobe Flash Player. Загрузите последнюю версию флэш-проигрывателя.

Спампаваць вiдэа
-10%
-10%
-15%
-25%
-20%
-25%
-10%
-12%
-10%
-15%
-15%
0072356