Политика
Экономика и бизнес
Общество
В мире
Происшествия
Финансы
Недвижимость
Авто
Спорт
Леди
42
Ваш дом
Афиша
Новости компаний

Программы и проекты TUT.BY
  • Другие новости

Кругозор

опубликовано: 
обновлено: 

В Минске на 85-м году жизни скончался Народный поэт Беларуси Нил Симеонович Гилевич.

Фото: Сержук Серебро, "Народныя навіны Віцебска"
Фото: Сяржук Серебро, «Народныя навіны Віцебска»

Как рассказал TUT.BY поэт и бард Эдуард Акулин, Нила Гилевича не стало около семи часов вечера.

«Около одиннадцати утра Нила Симеоновича забрали в реанимацию, хотели поддержать его капельницей, потому что последнюю неделю он уже практически не вставал. Он был в полном сознании и очень не хотел ехать в больницу. Но родные уговорили его. В три часа дня ему стало совсем плохо. Врачи, как ни старались, ничего не смогли сделать. Сердце не выдержало, и около семи вечера он скончался», — рассказал Эдуард Акулин.

Нил Гилевич был последним из поэтов, носивших звание Народного. Оно присуждалось за особый вклад в развитие белорусской литературы и создание выдающихся произведений. Этого звания были удостоены 8 поэтов: Янка Купала, Якуб Колас, Петрусь Бровка, Аркадий Кулешов, Максим Танк, Пимен Панченко, Рыгор Бородулин и Нил Гилевич.

Нил Гилевич родился 30 сентября 1931 года в д. Слобода Логойского района Минской области в крестьянской семье.

Окончил Минское педагогическое училище имени Н. К. Крупской (1951), филологический факультет Белорусского государственного университета (1956) и аспирантуру при нем. В 1951 году работал учителем в одной из школ Минска, в 1960—1986 годы — на кафедре белорусской литературы БГУ.

С 1958 по 1963 год работал также литературным консультантом газеты «Звязда». В 1980—1989 годы — первый секретарь правления Союза писателей Белорусской ССР. С 1989 года — председатель ТБМ им. Франциска Скорины, главный редактор бюллетеня данной организации «Наша слова». Депутат Верховного Совета XI и XII созывов (1985−1995), председатель Комитета по образованию, культуре и сохранению исторического наследия в 1990—1995 годы, член Президиума Верховного Совета Белорусской ССР.

Переводчик, литературовед, фольклорист, общественный деятель. Народный поэт Белорусской ССР (1991), заслуженный деятель науки Белорусской ССР (1980). Лауреат Государственной премии Белорусской ССР имени Янки Купалы (1980). Лауреат Международной премии имени Х. Ботева (1986). Кандидат филологических наук, профессор. Член Союза писателей СССР (1954).

TUT.BY выражает искренние соболезнования родным и близким Народного поэта Беларуси.

— Галоўная задача — не дапусціць, каб наша мова і далей гінула так, як яна гіне цяпер. Без усведамлення, што такое мова ў жыцці народа, што такое нацыянальная культура, нацыянальная гісторыя, у народа не можа быць будучыні.

— Калі не зменіцца ў нас культурная палітыка, не зменяцца адносіны да літаратуры, да культуры, да беларускай мовы, нічога добрага нас не чакае. Свіней можна праз год нагадаваць ізноў. Ураджай можна павысіць. Машынаў можна нарабіць больш сучасных. Але калі загіне мова — канец. Разумныя людзі, асабліва інтэлігенцыя і тыя, якія маюць уладу ў краіне, павінны гэта разумець. Але пакуль не разумеюць. І гэта мой самы вялікі клопат і боль.

— Увесь час, як толькі мы пачыналі набіраць глыбокае дыханне, нас білі па галаве і асаджвалі, заганяючы ў становішча рабоў. Згадайма 20-я гады — які ўзлёт беларускага духу быў! Што адбывалася! Колькі цягнулася? 6−7 гадоў. А колькі паспелі зрабіць, якая літаратура вырасла! Было 5 пісьменнікаў, а стала 105! Ды якія таленты! І што? Адразу — па галаве. У гады вайны, у час акупацыі, нібыта павярнулася трошкі да лепшага ў Маскве, з’явілася ўвага да нацыянальнага пытання. Ясна чаму, бо трэба было, каб беларусы, якія тут засталіся, не пайшлі на згоду з акупантамі, не сталі калабарантамі. Таму — калі ласка. Імем Каліноўскага нават партызанскія атрады называліся. І колькі такая палітыка пратрымалася пасля вайны? Некалькі гадоў. У пачатку 50-х зноў пачалі гакаць і біць. І зноў - па галаве, па галаве. А вазьміце нядаўнія 90-я. Ізноў - які ўздым быў! Колькі цягнуўся? Тры-чатыры гады… Наш народ гатовы жыць у сваёй краіне, сваім ладам-парадкам, толькі трэба па-Боску паставіцца да яго памкненняў.

— Гэта, дарэчы, непадзельнае: няма праўды — няма свабоды. Доўгія стагоддзі забівалі ў народзе ўсё, што можна было забіць. Але ж не забілі дарэшты. Тое, што народ сёння не бярэ зброю ў рукі і не змагаецца — нічога. Беларускі народ і ў маўчанні вялікі. Прыйдзе пара, і вырашальнае слова будзе сказана.

— Я катэгарычна супраць трасянкі. Яна — пераходная ступень да поўнай ліквідацыі беларускае мовы. Спачатку, як у базарных бабаў, цераз адно слова — трасянка, а потым замест трасянкі - расейская мова. Вось і ўсё. Трасянка — з’ява пачварная, іншай ацэнкі быць не можа.

— Што выходзіць велічэзная колькасць кніжак маладых, мяне вельмі цешыць. Не важна, што яны ўсе не на тым узроўні, на якім хацелася б бачыць. Так было ва ўсе часы. Ёсць таленавітыя, ёсць вельмі таленавітыя, ёсць, дай Божа, геніі. І ёсць слабейшыя, але не безнайдзейныя. Нешта карыснае могуць рабіць — хай робяць! Калі трапляецца зусім пустое графаманства — што ж з таго, гэтак і сто гадоў таму было. Ну, добра, вось шэсць, дзесяць, сто кніжак. Але нават калі палавіна будзе вартая ўвагі - і тое дзякуй Богу.

З інтэрв'ю Ніла Гілевіча «Радыё Свабода» і Саюзу беларускіх пісьменнікаў


Комментарии с форума

  • me_and_i 30 марта 2016 в 07:03 из Беларуси

    Смуткуем. Памятаем. Ніколі не забыць такога чалавека. Любіла яго творчасць. І цяпер застаецца толькі памятаць яго словы пра нашую мову. Захаваць саму мову, развіваць яе. Як і наказаў Гілевіч.

    +16 −1  
  • narvik7777 30 марта 2016 в 09:54 из Беларуси

    Сыходзіць эпоха! Я вырас на вершах Ніла Гілевіча...Ён адзін з тых нямногіх, хто сапраўды аддана і шчыра пісаў пра нашу родную Беларусь і ўсхваляў любоў да роднай беларускай мовы! Сьпі спакойна дзяцька Ніл! Ты застанешься ў нашых сэрцах сапраўдным сынам беларускай зямлі!

    +8 −1